عمر السهروردي ( مترجم : ابومنصور اصفهانى )

مقدمه 17

عوارف المعارف ( فارسى )

تَشَربَتْ اعظمى هَواكُمْ * فما لِغيرِ الْهَوى و ما لي فما على عادمٍ أجاجاً * وَ عِندهُ اعيُنُ الزّلالِ 76 * اشمّ مِنك نسيماً لستُ اعْرِفُهُ * أظُنّ لمياءَ جَرّتْ فيكَ اذيالا 77 * ان تأمّلتُكم فكُلّى عيونٌ * اوْ تذكّرتُكم فكُلّى قلوبٌ 78 سهروردى نفسى گرم و گيرا داشت . روزى به مجلس وعظ ، اين دو بيت انشاد كرد : لا تَسْقِنى وحْدى فما عوّدتنى * أنّى اشُحّ بها على جُلاسَى انت الكريمُ و لا يَليقُ تكرّماً * انْ يَعْبِرَ النّدماءَ دَوْرُ الكأسِ حاضران با شنيدن آن ، چنان به وجد آمدند كه گروهى بىهوش شدند و جمعى توبه كردند 79 . اهميّت عوارف المعارف و كتب مهمّ و مشهور قبل از آن در تصوّف اگر اجمالا به فهرست آن دسته از آثارى كه راهيان طريق تصوّف در سلوك و آداب آن نوشته و بر جاى گذاشته‌اند نگاه كنيم ، به آثار متعدّدى برمىخوريم كه هر يك به نوبهء خود مبدأ تحوّلى بوده و در حفظ و پيوستگى اين نظام فكرى و شناختن و شناساندن اين قسمت از انديشهء بشرى نقش مؤثر و مفيدى داشته‌اند . در اينجا به چند متن از اين گونه آثار اشاره مىشود : التعرّف لمذهب التصوّف ، از ابو بكر كلابادى ( متوفّى 380 ه ) ؛ كتاب اللمع ، از ابو نصر سرّاج ( متوفّى 376 ه ) ؛ قوت القلوب ، از ابو طالب مكّى ( متوفّى 376 ه ) ؛ حلية الأولياء ، از ابو نعيم اصفهانى ( متوفّى 430 ه ) ؛ طبقات الصوفية ، از سلمى ( متوفّى 430 ه ) ؛ رسالة القشيريّه ، از ابو القاسم قشيرى ( متوفّى 465 ه ) ؛ كشف المحجوب ، به فارسى از ابو الحسن هجويرى غزنوى ( سدهء پنجم هجرى ) ؛ منازل السائرين و صد ميدان و طبقات الصّوفيّه ، از خواجه عبد اللّه انصارى ( متوفّى 481 ه ) ؛ اسرار التوحيد ، به فارسى از محمّد بن منوّر ( سدهء ششم هجرى ) ؛ احياء علوم الدين و كيمياى سعادت ، از امام محمّد غزّالى ( متوفّى 505 ه ) ؛ صفوة الصفوة و تلبيس ابليس ، از ابن الجوزى ( متوفّى 597 ه ) از كتابهاى فوق ، دو كتاب : قوت القلوب و رسالهء قشيريه از شهرت فراوانى برخوردار شده‌اند ، و كتاب التّعرف نيز مورد توجه قرار گرفته است . سهروردى كتاب عوارف را بر اساس اطّلاعات وسيع خود و مآخذ موجود تأليف كرد و در آن ، معارف ذوقى اهل طريقت را با رسوم و قواعد اهل شريعت درهم آميخت . وى در اين كتاب به آداب سير و سلوك عارفان و سنن و معارف صوفيان پرداخته آن را به نقل روايات و ذكر اخبار و آيات مزيّن