چون سالك بدين مقامات و احوال رسد ، صار وقته سرمدا و شهوده مؤبّدا و سماعه متواليا متجدّدا يسمع كلام اللّه و كلام رسوله حقّ السّماع ، و اللّه اعلم بالصّواب . باب سوّم در بيان فضيلت علم صوفى قال رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و سلّم - : « اطلبوا العلم و لو بالصّين فانّ طلب العلم فريضة على كلّ مسلم « * » » رسول خدا - صلّى اللّه عليه و سلّم - مىفرمايد : طلب علم كنيد ، و اگر خود به صين بايد رفت ، يعنى اگر در طلب علم ، مسافت قطع بايد كرد ، قطع كنيد ، و علم بياموزيد ، كه طلب علم فريضه است بر جملهء مسلمانان . علما اختلاف كرده‌اند كه ، كدام علم است كه فرض است آموختن آن ؟ ، بعضى گفته‌اند : علم اخلاص است ، و شناخت آفات نفس ، و علم آنچه عمل را تباه كند ، و حق تعالى بندگان را به اخلاص مىفرمايد : « وَ ما أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ « * * » » كه در روز بازار قيامت ، نقد اخلاص است كه رواج دارد . و بعضى گفته‌اند : علم معرفت خاطر است ، و تميز كردن ، ميان الهام ملكى و الهام شيطانى . و بعضى گفته‌اند : طلب علم وقت است ، كه صوفى به سر وقت باشد ، و سهل - قدس اللّه روحه - گفته است : طلب علم حالى است ، كه ميان او و حضرت عزّتست در دنيا و آخرت . و بعضى گفته‌اند : طلب علم قوت حلال است ، از بهر آنكه رسول - صلّى اللّه عليه و سلّم - گفته است : « طلب الحلال فريضة بعد الفريضة « * * * » » از بهر آنكه قوت تخم است و اعمال ثمره و بعضى گفته‌اند : دانستن علم بيع و شرى و رهن و سلم و شفعه و نكاح و طلاق است . و شيخ ابو طالب مكّى كه صاحب « قوت القلوب » است - قدس اللّه روحه - مىگويد كه : طلب علم فرائض پنجگانه است ، كه بنياد مسلمانى بر آنست . و بر جملهء مسلمانان واجب و لازم است دانستن و آموختن آن كه ، هر ضلالت و گمراهى و كژروى كه به خلق رسيد ، از فرط جهالت و كسالت بود در شريعت . « * * * * » شيخ - رضى اللّه عنه - گفت : علم امر و نهى است ، كه بر جملهء مسلمانان واجب است . كه هر آنچه ايشان را بدان فرموده‌اند از كردنىها ، علم آن بدانند [ و در عمل آورند و بدان سبب قربت و نجات و درجات يابند و هر آنچه ايشان را فرموده‌اند كه ، مكنيد ، عمل آن منهيّات بدانند ] و از آن بازايستند تا عقوبت نيابند . پس ، صوفى آنست ، كه ترك لذّات و شهوات كند ، و در طلب

--> ( * ) جامع الصغير ج 2 ص 53 . ( * * ) بيّنه / 98 : 5 . ( * * * ) جامع الصغير ج 2 ص 53 . ( * * * * ) قوت القلوب ج 1 ص 265 .