در فراز آسمان مىپرد و بر روى آب راه مىرود و در ميان آتش داخل مىشود و آتش هم صدمه‌اى به او وارد نمىآورد مىبيند و مىشنود مىگيرد و بالا و پائين مىرود و صعود و نزول مىكند و بدست همت خود هرگونه تصرفى را كه اراده كند انجام مىدهد ليكن انسان عامى كه از نعمت سلوك بهره‌اى ندارد بر اثر احتجابى كه از ناحيه وجود عاريتى از جهت او ايجاد شده از ظهور آنها در عالم بيدارى كاملا محجوب و ممنوع است . مراتب مشاهده قابل توجه است كه مشاهده در آغاز كار از راه صورت و خيال بوجود مىآيد و از آن پس كه رنگهائى براى او پيدا مىشود و مشاهدهء ذاتى براى او پيدا مىشود بدنبال آن ذوات اشيا را در ذات واحده مشاهده مىكند و سبب صورت و خيالى كه در آغاز پيدا شده از آن است كه صورت و خيال دو نيروى خدمتكارى براى عقل‌اند كه در سر وجود دارد و اشياء بهر نحوى كه باشد مانند ريسمان يا تور ماهيگيرى است كه ماهيگير همراه دارد و صورت و خيال اشياء را در اختيار خود در آورده و در معرض ديد عقل قرار مىدهند و آن هم در آنها تصرف مىكند و نظر همانند سگ شكارى است و آنگاه كه معانى به خودى خود و بدون آنكه دست ديگرى در كار آنها مداخله داشته باشد وارد گردند عقل آدمى ريسمان تصور و تخيل