روزبهان البقلي الشيرازي ( شطاح فارس )

58

شرح شطحيات ( فارسى )

غلبات محبّت متحرّك شده ، از بحر متشابه شطحيّات عشق برانداخت . هر دو متشابه ربّانى و نبوى مؤمنان امّت را امتحان آمد تا اقرار آورند به ظاهر ، و تفتيش باطن نكنند ، تا در تشبيه و خيال و تعطيل صفات بانكار متشابهات در نه افتند « 4 » ، زيرا كه روا نيست ، بحث در متشابهات تأويل نگويند عاميان . « يَقُولُونَ رَبَّنا آمَنَّا » « 5 » برخوانند ، و همچنين در طرف متشابه حديث جز ايمان ندارند ، اوليا - كه « وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ » « 7 » ديگران را ايمان و ايشان را معرفت در مشكلات متشابه . ( 91 ) چون چنين است ، بدانستيم كه اصول متشابه در شطح از سه معدن است : معدن قرآن ، و معدن حديث و معدن الهام اوليا . امّا آنچه در قرآن آمد ، ذكر صفات است و حروف تهجّى ؛ و آنچه در حديث ، رؤيت التباس است ؛ و آنچه در الهام اولياست ، نعوت حق برسم التباس در مقام عشق و حقيقت توحيد در معرفت و نكرات در مكريات . « 14 » ( 92 ) بدانك حق - سبحانه و تعالى - با عموم بندگان به زبان شريعت گويد « 16 » و با خصوص به زبان حقيقت ، و عموم را فرمود تا او را بطلبند در مدارج معاملات ، تا در جوار كريمش عطاء عميمش بيابند ، ليكن از حقيقت اشارات در اسرار عجيب كاين كه اهل معرفت و وصلت را درافتد ، بيگانه‌اند ، زيرا كه انباء صفت راسخان علم

--> ( 4 ) در نه افتند M : در نه افتد S ( 5 ) سورهء 23 ( المؤمنون ) آيهء 111 ( 7 ) سورهء 3 ( آل عمران ) آيهء 5 ( 14 ) نكرات در مكريات SM : شايد « سكرات در سكريات » ( 16 ) گويد S : - M