يحيى السهروردي ( شيخ اشراق )

24

مجموعه مصنفات شيخ اشراق

بخش ديگرى از تفكرات حكيم اشراق است واميد مىرود انتشار منقّح آن كار پژوهشگران را تسهيل كند . اللمحات اللمحات ، نيز يكى از آثار سهروردى است وحتى خود أو در مقدمه‌ى حكمة الإشراق ( ص 10 ) از آن ياد كرده است . اين كتاب به شيوه‌ى التلويحات والمشارع است ودر سه علم منطق وطبيعي والهى تنظيم يافته است . ودر اين مجموعه فقط قسمت الهيات آن با عنوان « العلم الثالث » كه سهروردى اختصاصا اين اصطلاح را غالبا به جاى ما بعد الطبيعة يا الهيات به كار مىبرد ، آمده است « 1 » . اين قسمت در « شش مورد » وهر « مورد » به چند « لمحه » تقسيم شده است . اين كتاب يك بار در بيروت ( 1969 م ) به اهتمام أميل المعلوف در سلسله‌ى دراسات ونصوص فلسفية ، ش 3 ، منتشر شده است . ونايابى آن در إيران ، واهميت بودن آن در مجموعه‌ى آثار سهروردى ونيز تصحيح آن از روى نسخ بسيار قديمى ، مجوز نگارنده در تجديد چاپ آن بوده است . اين كتاب در حكم خلاصه‌يى از التلويحات است وبه شيوه‌ى مشائى است ، در پاره‌يى موارد به قدرى فشرده است كه فهم مطلب ونيز درك رابطه با قبل وبعد ، بسيار مشكل مىشود . بهترين راه حل چنين مشكلاتى ، رجوع به التلويحات والمشارع است . اثر إشارات ابن سينا در اين كتاب به روشنى مشهود است با اين تفاوت كه سهروردى أولا مطالب را بسيار خلاصه آورده وثانيا از لحاظ سبك نگارش با ابن سينا تفاوت دارد . حتى نام اين كتاب نيز چون نام التلويحات با نام الإشارات والتنبيهات قرابت دارد . در ذيل نمونه‌يى از اين كتاب وإشارات ابن سينا براي مقايسه آورده مىشود : متنى از اللمحات ( قسمتى از بند 48 ) : واللذيذ قد يصل فيكره كما للمريض المكره للطعام أو الممتلي جدّا . وإنّما ذلك لمضادّ أو شاغل مبطل للشعور أو للكمالية في تلك الحالة . والمولم قد يحضر دون الألم - كشديد السّكر أو المشرف على الموت الساقط قواه إذا ضرب - وإنّما ذلك لشاغل أو مضادّ مبطل للإدراك . وعديم الذوق قد لا يشتاق إلى اللذة ، وإن صحّ عنده وجودها ، كالعنّين الغافل عن لذة الجماع وكذا عديم المقاساة للألم لا يحترز كما ينبغي .

--> ( 1 ) در چاپ سوم اين نقيصه رفع شد وبخش‌هاى منطق وطبيعيات نيز در اين مجموعه آمده است .