در پارسيان گروهى بوده‌اند كه به حق رهنمون بودند وبدان عدل مىورزيدند - فرزانگانى فاضل وناماننده به مجوس - ما حكمت نوري شريف آنان را كه ذوق أفلاطون وحكماى پيش از أو ، بدان گواه است ، در كتاب موسوم به حكمة الإشراق زنده كرده‌ايم . . . « 1 » آنچه در اين رسائل آمده ، مربوط است به بزرگداشت خورشيد ، « فرّ » و « فرّكيانى » ( خرّه وكيان خرّه ) ونيز كساني از شاهان داستانى إيران كه بدان نور ( فرّ كيانى ) نايل شده‌اند ، وهمچنين شرايطى كه شاه با احراز آنها بدان نايل مىشود وقدرت مىيابد . هورخش در الألواح العمادية ( بند 92 ) ضمن ستايش از خورشيد با نام « هورخش » أو را به اعتبار اينكه به مانند حق تعالى كه در جهان عقلي نوري ، نور همه‌ى أنوار است ، وأو در جهان مادي ، نور همه‌ى أنوار است ، مثل اعلاى الهى دانسته است وبه اعتبار اينكه با وحدت خود ، گواه وحدت حق است ، مىگويد أو به لسان اشراق « وجهه‌ى علياى الهى » است « 2 » .

--> ( 1 ) بايد توجه داشت كه سهروردى با صراحت بين دو گروه از ايرانيان يكى مجوس قائل به ثنويت ، وديگرى حكيمان فاضل واصل به حق ، تفاوت گذاشته است وستايش خود را از ايرانيان وحكمتشان به گروه دوم اختصاص داده است . اين مطلب را در حكمة الاشراق ، ص 11 ونيز در الألواح العمادية ( بند 93 ) نيز آورده وتصريح مىكند كه ثنويت مجوس پس از گشتاسب ظاهر شده است . غرض نگارنده از تذكر فوق اين است كه سهروردى در اين ادعا ، صريح است واز روى اعتقاد بين دو گروه مذكور فرق گذاشته است وبر خلاف نظر دكتر محمد معين ( در مجله‌ى آموزش وپرورش ، س 24 ، ش 2 ، ص 5 ) ، اين عمل از روى تقيّه نبوده است . سهروردى فيلسوفى مسلمان إيراني است ودر دامن فرهنگ اسلام پرورش يافته وآثارش بدين امر ، گواه صادقي است . ( 2 ) از شيخ اشراق دو نيايش درباره‌ى هورخش مانده است ودكتر محمد معين آنها را از يك نسخه‌ى خطى سيد محمد مشكاة به تصحيح محمد قزوينى در مجله‌ى آموزش وپرورش ، س 24 ، منتشر كرده است . نسخه‌ى خطى مذكور ، به ش 1079 ، دانشگاه تهران ، فعلا فاقد نيايش هورخش است واز آن برداشته‌اند . ( محمد تقي دانش‌پژوه : فهرست كتب اهدائى مشكاة ، ج 3 ، بخش يكم ، ص ص 479 - 480 ) براي اينكه اين نيايش در دسترس أهل مطالعه قرار گيرد ونيز امكان مقايسه وبررسى فرآهم گردد ، « نيايش هورخش كبير » ، به همان صورت كه دكتر معين چاپ كرده ، نقل مىشود :