أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ . تو احسن‌المخلوقينى ، و من احسن الخالقين ، فتبارك اللّه احسن الخالقين . و صوّركم فاحسن صوركم ، خلقكم لاظهار القدرة ثم رزقكم لاظهار الكرم ، ثم يميتكم لاظهار الجبروت ، ثم يحييكم للثّواب و العقاب . فتبارك اللّه احسن الخالقين ، اى المصوّرين ، خلق جبهة يصلح للسّجدة و عينا يصلح للعبرة ، و اذنا يصلح للحكمة ، و لسانا يصلح للشّكر ، و يدا يصلح للسخاوة ، و رجلا يصلح للخدمة ، و قلبا يصلح للمعرفة ، و سرّا يصلح للمحبّة ، فاذكروا نعمة اللّه عليكم حيث زيّن السنتكم بالشّهادة و قلوبكم بالمعرفة و السّعادة ، و ابدانكم بالخدمة و العبادة . اوّل نطفه بودى به قدرت خود علقه گردانيديم ، به مشيّت خود مضغه ساختيم ، به ارادت خود عظام پديد آورديم ، به خودى خود كسوت لحم در عظام پوشانيديم . حكمت در اين چيست ؟ آرى خواستيم كه بر پدر و مادر جلوه كنيم ، نخست در صدف رحم مادرت بياراستيم ، همچنان‌كه نخّاس كنيزك را بيارايد وقت عرض دادن . كذلك ازيّنك فى قبرك بعد ما صيّرتك ترابا ليوم العرض على المرسلين و على ربّ العالمين . قال جلّ جلاله : وَ عُرِضُوا عَلى رَبِّكَ صَفًّا . روى كه نظاره گاه خلق است 3 بدين نيكويى بياراستيم ، دلي كه نظاره گاه خود كردم بنگر كه چگونه آراستيم . همه نقّاشان كه نقش كنند بر چيزى ساكن نقش كنند در مكانى كه فراخ بود و در روشنايى ، ربّ العزّة بر متحرّك نقش كرد ، فى ظلمات ثلاث بكن فيكون . تو كوزه‌اى پرآب كنى و آنگاه نگوسار كنى در وى هيچ‌چيز نماند ، و ربّ العزّة نطفه در رحم نهاد / a 125 / و نگوسار نگاه داشت به قدرت خود . فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ . بر باد و خاك و آتش و آب صورت كنم به قدرت خود ، و اين مقدور كس نيست . سبحان من ركب جسد آدم 4 تركيبا احتوى على جميع ما خلق فى العالم الكبرى فمن يقدر ان يشكر الله تعالى على هذا التركيب و الترتيب و النظم و التأليف . ربّ العزّة بعضى را از مخلوقات بر صورت ساجدان آفريد چون مار و ماهى و ديگر حشرات ، و بعضى را به صورت راكعان ، چون بهايم و مواشى ، و بعضى را بر صورت قايمان ، چون اشجار و نباتات ، و بعضى را بر صورت قاعدان ، چون جبال راسيات . ساجد مجبور بر سجده ، و او را بدان مدحى نه . و قايم و قاعد و راكع همچنين ، و ايشان را بر آن مدحى نه ، كه خلاف آن نتواند كرد 5 ، امّا آدمى را بر صورتى آفريده است . كه هم قدرت سجود دارد و هم قدرت ركوع و هم قدرت قيام و هم قدرت قعود ، و اختيارى و استطاعتى داده ؛ لاجرم مستوجب مدح و ثنا شده . التَّائِبُونَ