شهاب الدين احمد سمعانى
53
روح الأرواح فى شرح أسماء الملك الفتاح ( فارسى )
11 . - الجبّار 1 در اين اسم سخن گفتهاند ارباب لغت 2 . بعضى گفتهاند : اين اسم مشتق است از نخلة جبّارة اذا طالت عن الايدى 3 . خرما بن كه بلند بود و دستها به او نرسد 4 ، عرب آن را نخلة جبّارة گويد . بدين معنى جبّار در وصف خداوند - جلّ جلاله - آن است كه افهام و اوهام و عقول خاص و عام ، جنّ و انس و سكّان ارض و سماء 5 به كنه جلال و جمال خداوندى و پادشاهى او نرسد . و تجبّر در صفت خداوند - جلّ جلاله - محمود است و در صفت بنده مذموم ، كه آن تجبّر بدان معنى است كه او در حكم كس نيايد ، و اين تجبّر به معنى انكار حق و ترك تواضع در امر است . و بعضى گفتهاند كه جبّار از جبرت الامر 6 است ، معنى او به صلاح آوردن كار بود و حق جلّ جلاله / a 15 / مصلح كار بندگان است . و بعضى گفتهاند : از جبّرته على الامر است و معنى او اكراه كردن است بر كارى . و على الحقيقة هر كه بر سرّ اين كلمه واقف گشت ، بايد كه بداند كه لا سبيل اليه و لا بدّ منه فللعبد اليوم عرفانه و غدا غفرانه و عفوه و رضوانه ؛ و امّا حقيقة الصّمديّة منزهة مقدّسة عن الادراك . ادراك را 7 به وى راه نيست و از وى چاره نيست . امروز بنده را عرفان ، و فردا عفو و غفران ، و أمّا حقيقت صمديّت و كمال احديّت منزّه است از ادراك بشر و دريافت عقل مختصر .