شهاب الدين احمد سمعانى

مقدمهء مصحح 12

روح الأرواح فى شرح أسماء الملك الفتاح ( فارسى )

سورة الحشر ، هشت اسم : القدّوس ، السّلام ، المؤمن ، المهيمن ، العزيز ، الجبّار ، المتكبّر ، البارئ ، المصوّر . سورة المعارج ، يك اسم : ذو المعارج . سورة المدّثّر ، يك اسم : اهل التقوى و اهل المغفرة . سورة سبّح ، يك اسم : الاعلى . سورة القلم ، يك اسم : الاكرم . سورة التّوحيد ، دو اسم : احد ، صمد . اين بود ذكر اسماء حسنى ، كه ابن العربى مجموع مشتق و غير مشتق آنها را در جميع سوره‌هاى قرآن نشان داده بدون آنكه ميان اسم و صفت فرقى بگذارد . « 3 » و نيز همچنان‌كه در شمارش ابن العربى مىبينيد ، برخى از اسماء مانند عظيم ، عزيز ، كريم و غيره ، به لحاظ تكرار آنها در سوره‌هاى مختلف ، دو بار و بيشتر از آن بر شمرده شده ، و نيز برخى از اسماء مانند « هو » به شمار نيامده است . « 4 » پيش از صاحب احكام القرآن ، و نيز هم پس از او ، مفسران و متكلمان اساميى ديگر بر شمار آنها افزوده‌اند به اين قرار : شىء ، موجود ، كائن ، ثابت ، نفس ، عين ، ذات ، داع ، مستجيب ، مملى ، قائم ، متكلّم ، مبق ، مغن ، غيور ، قاض ، مقدّر ، فرد ، مبل ، جاعل ، موجد ، مبدع ، بارئ . « 5 » امّا بحث پيرامون اسماء اللّه در سخنان و احاديث رسول اكرم ( ص ) به گونه‌هاى مختلف عنوان شده ، و در مجموع احاديث نبوى به شكوه و جلال آنها توجّه داده شده است . در روايتى مشهور از احاديث نبوى از صد نام بارى تعالى سخن رفته ، كه حفظ و ذكر آنها مايهء رستگارى و اطمينان قلب پرهيزگاران تواند بود . اين روايت را در بسيارى از كتابهاى محدّثان خاصه و عامه مىتوان ديد و هيئت كوتاه آن اين است : قال رسول اللّه صلعم : انّ للّه تسعة و تسعين اسما مائة الّا

--> ( 3 ) - براى فرق بين اسماء و صفات بارى تعالى - فخر الدين رازى ، لوامع البينات ، تحقيق طه عبد الرءوف سعد ، قاهره 1396 ق ، طبع لوحى ، تهران ، 1364 ، ص 27 - 39 . ( 4 ) - اين اسم را بيشتر صوفيان عارف در سخنان و اذكار و ادعيهء خود به كار مىبرند ، و بسيارى از مفسران و متكلمان و نحويان از اهل ظاهر به همين علت بر آنها ايراد گرفته‌اند . چنانچه محمد غزالى را به جهت شرح همين اسم در المقصد الاسنى بيشترينهء اهل ظاهر رد كرده‌اند ، تا آنجا كه در سدهء هفتم رشيد الدين وزير از نظر غزالى پيرامون آن اسم به دفاع برخاسته است . - مهدى محقق ، بيست گفتار ، ص 84 . ( 5 ) - نظر و رأى مفسران را در خصوص تعداد و تقسيم اسماء و صفات خداوند مىتوان در جميع تفاسير فارسى و عربى ، ذيل تفسير آيهء « وَ لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى فَادْعُوهُ بِها وَ ذَرُوا الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي أَسْمائِهِ سَيُجْزَوْنَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ » ( اعراف / 180 ) ديد .