احمد غزالى
مقدمه 10
مكاتبات خواجه احمد غزالى با عين القضات همدانى ( فارسى )
عبارت نهفته و كسى مىتواند از اين عبارات به اشارات يعنى به باطن آنها برسد كه خود صاحب ذوق باشد . از آنجا كه عين القضاة اهل ذوق و عالم به علم اشارت است و با اين زبان كاملا آشنائى دارد ، غزالى با استفاده از اصطلاحات و معانى خاص صوفيانه به اختصار و ايجاز به پرسشهاى قاضى پاسخ مىدهد و در اين پاسخگوئى هم خود را مسئول عدم درك ديگران از اين مطالب نمىداند . نامههاى هشتم و نهم و اما دو نامهء آخر اين مجموعه يعنى نامههاى هشتم و نهم با نامههاى ديگر غزالى فرق دارد . اين دو نامه كه نسبتا مفصلتر و مشروحتر از نامههاى ديگر است ، يكى از حيث مخاطب آن و ديگرى از حيث نويسندهء آن مشكوك است . نامه هشتم را كه بدون شك از احمد غزالى است به دلائلى نمىتوان مطمئن بود كه به عين القضاة نوشته شده است . در نامههاى ديگر غزالى به عين القضاة ، خواجه غالبا نام مخاطب خود را ذكر مىكند ولى در اينجا اسمى از عين القضاة يا كسى ديگر نبرده است . ثانيا لحن كلام غزالى در اين نامه با نامههاى ديگرى كه به مريدش عين القضاة نوشته است فرق دارد . اين نامه كه بيشتر شبيه يك رساله كوچك است از يك مقدمه و هفت فصل كوتاه تشكيل شده است . مقدمه كه ربط چندانى با ذى المقدمه ندارد احتمال اين را كه نامه به عين القضاة نوشته شده باشد زياد مىكند . اما فصولى كه ذى المقدمه را تشكيل مىدهد شامل بعض دستورات عملى است كه يك شيخ معمولا به يك مريد مبتدى مىدهد . شايد هم اصلا اين ذى المقدمه متعلق به آن مقدمه ( كه