الغزالي ( مترجم : مؤيد الدين خوارزمى )
سخنى از مصحح 11
إحياء علوم الدين ( فارسى )
جلد اول ربع عبادات سخنى از مصحح خوشبختانه بار ديگر دم گرم و صفاى دل ياران هنر شناس به تن رنجور و جان پر شورم نشاط و نيرويى تازه بخشيد ، نيرويى كه بر اثر آن اندكى از رنج تلخكاميها هموار شد و اندوه نامردميها كاستى گرفت . با عزم استوار و دل اميدوار چند سالى مصاحب بزرگمردى از دريا دلان خراسانى شدم تا سرانجام به جهان انديشهء وى راه يافتم و تشنگى ديرپاى دانش اندوزى خويش را از زلال فرح بخش افكار انسانى و عرفانى وى تا حدى فرو نشانيدم . اين بار دلباختهء حجة الإسلام أبو حامد امام محمد غزالى طوسى شدم . جاودانه مردى كه به سال 450 هجرى در سرزمين مرد خيز خراسان ، در طابران طوس ، بر اين جهان خاكى گام نهاد ، و پس از پنجاه و پنج سال زندگى ، كه بيشتر آن با رنج جهانگردى و شور دانش اندوزى و نوآورى و شاگرد پرورى همراه بود ، سرانجام در اوج وارستگى و پارسايى و برخوردارى از شهرت و شرافت علمى نغمهء دل انگيز ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ . . . گوش دلش را نواخت و با اطمينان گونهء بندگى بر خاك زادگاه خويش نهاد ، و در همان طابران همسايهء ديوار به ديوار آرامگاه ابدى استاد طوس حكيم ابو القاسم فردوسى گرديد . براى نگارش زندگينامهء امام محمد غزالى و توصيف احياء علوم الدين وى منابع گونهگون فراوان در دست است كه آنها را مىتوان در سه مجموعه جستجو كرد : 1 - كتابها و مقالات تحقيقي دانشوران مسلمان و غير مسلمان ، كه تعداد آنها تا اين روزگار از رقم هزار افزون شده است . 2 - سخنان ارزشمند و آموزندهاى كه دانشوران دلبيدار در طول نهصد و اند سال در حق وى نوشتهاند يا از آثار خواندنى و ماندنى او در كتابهاى خود نقل كردهاند . 3 - نوشتههاى تازى و پارسى خود غزالى ، كه برخى از آنها مىتواند نمايشگر زندگى پر نشيب و فراز نويسندهاش بوده باشد . زيرا آثار بر جاى ماندهء غزالى به اندازهاى فراوان است كه اهل تحقيق ، با در دست داشتن آنها ، براى نگارش زندگينامهء وى ، تا حد زياد از پرداختن به كتابهاى تذكره يا بررسى مقالات گروههاى موافق و مخالف بىنياز مىشوند .