پردهء اين امت ندرانيد و معصيت ايشان آشكارا نكرد . مر ايشان را بدان معصيت نگرفت تا پردهء ايشان دريده نگردد . و لكن مر ايشان را محنتها و غمها بداد سزاى آن خيانت تا پرده پوشيده بماند ، و گناه كفارت گشت . اين است معنى قول پيغامبر عليه السلام : لا يزال البلاء بالمؤمن و المؤمنة حتى يمشى على الارض ما عليه خطيئة . و اين دليل كمال لطف و رحمت باشد كه به عذابى كمتر از عذاب سخت‌تر برهاند . تا فقهاى دين چنين گفته‌اند اگر ملحدى طعن كند كه خداى گفت عز و جلّ : وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ . و چه رأفت باشد به دو درم دست بريدن يا به شهوت ساعتى رجم كردن يا شرب قطره‌اى هشتاد تازيانه زدن . جواب آن است كه ، و الله اعلم ، اين [ خود ] كمال رحمت است . از بهر آنكه اگر همه عقوبات دنيا را جمع كنى و به اندك‌مايه عذاب قيامت برابر كنى عذاب قيامت سخت‌تر آيد . اينجا عقوباتى نهاد مر جريمات را تا اين بنده از بيم اين عقوبت از جنايت [ 93 ب ] دور باشد تا مستوجب عقوبت نگردد نه اندر اين جهان و نه اندر آن جهان . پس اگر بياورد جنايت به عقوبت كمتر مر ورا از عقوبت سختر آزاد كند . كدام رحمتى و لطفى باشد از اين بيشتر ؟ ! و اين چنان است كه چو مر كودكى را خون غلبه كند ، مادر و پدر حجامت كند . و اندر حجامت كردن الم رسانيدن است ، و لكن آن الم هم از نظر رحمت و شفقت است ، كه اگر اين الم به وى نرساند خون غالب شود بكشد مر ورا . به درد اندكى آن درد مرگ همىبرهاند . و اين است معنى قول پيغامبر عليه السلام كه گفت : ان المؤمن ليثاب فى كل شىء حتى الشوكة يشاكها . و على بن ابى طالب را روزى شراك نعلين وى بدريد . گفت : إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ ، ورا گفتند چه مصيبت پيش آمد ؟ گفت شراك نعلين من بدريد ، و مر مرا بدين مقدار مصيبت خداى ثواب دهد . و دليل جمله اين فصول كه ياد كرديم قول خداى است عز و جلّ . وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ . قال ابن عباس ثم العدلان و نعم العلاوة العدلان الصلوات و الرحمة و العلاوة الهداية .