نادان را بدان صعبى نگيرند كه دانا را گيرند . از بهر آنكه دانا را هرچه به دانش كند ثواب بيشتر بود و چون تقصير كند عقوبت سخت‌تر بود . زيرا كه عقوبات بر اثر مثوبات است . نبينى كه چون طاعت در ماه رمضان بزرگتر آمد ، معصيت نيز هم بزرگتر آمد . و نبينى كه چون زنان پيغمبر را عليه السلام به طاعت ثواب بيشتر آمد ، به معصيت عقاب سخت‌تر آمد . چنان كه خداى تعالى گفت : يا نِساءَ النَّبِيِّ مَنْ يَأْتِ مِنْكُنَّ بِفاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ يُضاعَفْ لَهَا الْعَذابُ ضِعْفَيْنِ . عذاب ايشان را دوچندان ديگران آمد اگر فاحشه‌اى كنند . از بهر آنكه به طاعت ايشان را ثواب همچنين آمد ، چنان كه خداى تعالى گفت : وَ مَنْ يَقْنُتْ مِنْكُنَّ لِلَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ تَعْمَلْ صالِحاً نُؤْتِها أَجْرَها مَرَّتَيْنِ . پس عالم چون به علم كار كند بر خلق حجت گردد ، و چون به علم كار نكند علم بر او حجت گردد . چند فرق است ميان آنكه او حجت باشد بر ديگران و ميان آنكه حجت بود بر وى . و از اين معنى [ 15 الف ] بود كه در خبر آمد : ان العالم اذا زل هلك بزلته العالم . و به روايتى ديگر : زل بزلته عالم . فساد جاهل خاص او را بود ، و فساد عالم عالمى را هلاك كند . و چون عالم علم را كار بست ، بركات عمل او در خلق بركات پديد آرد . و نيك آمد او در خلق بركات پديد آرد به نيك آمدن ايشان ، و در سر او چيزها نهد حق تعالى كه آن را به تعلم نيابد . علم وراثت اين باشد ، و اين را نتوان يافت مگر به صدق و مجاهده و اخلاص معاملت . [ قوله ] « وصفت اسرارهم فاكرموا بصدق الفراسة » . صافى گشت سرهاى ايشان تا كرامت يافتند به راستى فراست . و به فراست سخن گفتن روا بود ، از بهر آنكه پيغامبر صلى الله عليه و سلم گفت : اتقوا فراسة المؤمن فانه ينظر بنور الله . و ابو بكر صديق رضى الله عنه در آخر عمر چنين گفت : ان ذا بطن بنت خارجة جارية . گفت در دل من چنين مىآيد كه اين بچه كه در شكم زن من است دختر است . و كان كما تفرس . و از پس مرگ او دختر آمد . پس هركه را سر صافىتر ، فراست او درست‌تر . و پاكى سر و روشنى آن به لقمهء حلال توان يافت .