اسماعيل بن محمد مستملى بخارى
3
شرح التعرف لمذهب التصوف ( فارسى )
[ پيشگفتار مصحح ] بسم الله الرحمن الرحيم كتاب « شرح التعرف لمذهب التصوف » خواجه امام اجل زاهد فقيه عالم ابو ابراهيم اسماعيل بن محمد بن عبد الله مستملى بخارى ، كهنترين متن صوفيانهء زبان فارسى است ؛ و امروز ديگر شمار كسانى كه ندانند اين كتاب ارجمند پيشتر از ديگر آثار نامبردار تصوف : « كشف المحجوب » نگاشتهء ابو الحسن على بن عثمان بن ابى على جلابى غزنوى هجويرى ، درگذشته به سال 465 هجرى ؛ و « طبقات الصوفية » املاى شيخ الاسلام امام الائمه ابو اسماعيل عبد الله بن ابى منصور محمد انصارى هروىزادهء آدينهء 2 شعبان 396 ه ، و درگذشتهء آدينهء 22 ذىالحجة سال 481 ه ، نوشته شده است ، چندان نيست . آنچه گفتنى است اين است كه گذشته از كهنگى متن اين اثر بزرگ و بنيادين تصوف ، نسخهاى خطى از آن ، به اعتبارى ، در شمار دومين نسخهء خطى تاريخدار زبان فارسى است كه من به جاى خود از آن گفتگو خواهم كرد . كتاب التعرف چنان كه از عنوان كتاب « شرح تعرف » برمىآيد ، اين كتاب شرح گسترده و مبسوطى است بر كتابى فشرده و موجز با نام « التعرف لمذهب التصوف » يا « التعرف لمذهب اهل التصوف » نوشتهء شيخ امام الزاهد العارف ابو بكر بن ابى اسحاق محمد بن ابراهيم بن يعقوب البخارى كلابادى .