اسماعيل بن محمد مستملى بخارى
6
شرح التعرف لمذهب التصوف ( فارسى )
كه آن را شرحى لطيف دانستهاند . قاضى علاء الدين على بن اسماعيل تبريزى قونوى نيز كه مردى شافعى اصولى بوده است و به سال 729 ه درگذشته ، شرحى بر « كتاب التعرف » نوشته است . بايد وى همان شيخ علاء الدين على بن اسماعيل قونوى باشد كه صاحب كشف الظنون ، حاجى خليفه ، آنجا كه از « تصرف فى التصوف » ياد مىكند ، نام او را مىآورد . بروكلمن در « تاريخ تأليفات عربى » در ذيل نام كلابادى نيز از « حسن التصرف » نوشتهء على بن اسماعيل قونوى متوفاى سنهء 729 ه كه بر آن تعليقاتى نوشتهاند كه منسوب به شيخ على بن احمد بن محمد بن احمد ، درگذشتهء سال 880 ه است ، نام مىبرد ، و به فوز المريدين حواله مىدهد . شرح فارسى « كتاب التعرف » از امام ابو ابراهيم اسماعيل بن محمد بن عبد الله مستملى بخارى ، درگذشته به سال 434 ه ، « نور المريدين و فضيحة المدعين » خوانده شده است . * شرح تعرف اين كتاب به چند نام خوانده شده است . در بررسى و مداقهء نسخههاى خطى بدين نكته برخوردم كه كتاب در يكى از نسخهها « نور المريدين و فضيحة المدعين » نام گرفته است ؛ و در ديگرى « نور المريدين شرح تعرف لمذهب التصوف » ؛ و در نسخهاى « كشف المحجوب شرح التصوف » خوانده شده است . و من به درستى ندانستم كه اينگونهگونى نامها از كجا ريشه گرفته است . خواجه امام اجل زاهد فقيه عالم ابو ابراهيم اسماعيل بن محمد بن عبد الله المستملى بخارايى خود در سرآغاز شرح نامدار خود مىنويسد : « اصحاب از من درخواستند تا كتابى جمع كنم مشتمل بر ديانات و معاملات و حقايق و مشاهدات و اشارات به پارسى تا فهم ايشان مر آن را اندر يابد و به عبارت غلط نكنند ، كه غلط اندر توحيد كفر باشد . اجابت كردم به حسب طاقت ، و بنا كردم بر كتابى كه شيخ ما ابو بكر بن ابى اسحاق محمد ابن ابراهيم بن يعقوب البخارى الكلابادى رحمه الله تأليف كرده است نام وى « كتاب التعرف لمذهب التصوف » ، و من آن