عبد الجليل قزوينى رازى
433
نقض ( بعض مثالب النواصب في نقض بعض فضائح الروافض ) ( فارسى )
و ريش « 1 » پليد باشد تا چون اين فصل تمام بخواند بداند كه : يداك أو كتاوفوك نفخ « 2 » . و امّا آنچه گفته است كه : « دهريان على را دوست دارند » اوّلا خود ندارند كه دوستى على فرع است بر دوستى خداى و مصطفى ، هر كه ايشانرا دوست ندارد على بدوستى ايشان راضى نباشد ، امّا بقول خواجه مصنّف دهرى بهتر است كه وى ؛ بدان حجّت كه دهرى بيدين على را دوست مىدارد و خواجه كتابى بدين بزرگى بكرده است همه ملء از عداوت على و اولادش ، و على را دشمن ميدارد تا از دهريان كمتر باشد . امّا جواب آنچه گفته است كه : « شريعت را ظاهرى و باطنى هست » اين مذهب باطنيان و صبّاحيانست نه مذهب مسلمانان ، و ايشانرا ازينجا باطنى گويند و بيان اين مسأله و دگر مسائل كه ردّ است بر ملاحده و بواطنه و دهريّه و غلاة و غير ايشان از اصناف مبطلان ؛ خواجه امام سعيد رشيد رازى - قدّس اللّه روحه - در كتاب فصول بيان كرده است بوجهى روشن ، بر بايد گرفتن و برخواندن تا اين شبهت زايل شود ، و به حمد اللّه مذهب شيعت از آن روشنتر است كه بچنين تهمت متّهم شود .
--> ( 1 ) - م ب ح د : « ريشش » . ( 2 ) - ميدانى در مجمع الامثال گفته : « يداك أوكتا و فوك نفخ قال المفضل : أصله أن رجلا كان فى جزيرة من جزائر اليحر فأراد أن يعبر على زقّ قد نفخ فيه فلم يحسن احكامه حتى اذا توسط البحر فخرجت منه الريح فغرق ، فلما غشيه الموت استغاث برجل فقال له : يداك ( المثل ) يضرب لمن يجنى على نفسه الحين » . يعنى : مفضل گفته كه : اصل اين مثل آنست كه مردى در جزيرهاى از جزاير دريا بوده است پس خواسته كه بر روى خيكى كه آن را دميده و پرباد كرده بوده است سوار شده و خود را بساحلى برساند چون سر خيك را نتوانسته بوده كه درست ببندد در وسط دريا باد خيك خارج شده و مرد مشرف بر غرق مىشود در آن حال به مردى استغاثه مىكند و از او يارى ميخواهد وى در پاسخ اين عبارت را ميگويد كه مثل شده است يعنى خيك را بنفس و دم خود پرباد كردى و بدست خود سر آن را بستى ديگر چه ميخواهى . . . ؟ ! و مراد اينكه اين بلا را خودت بر سر خود آوردى ، و اين مثل را در جايى به كار مىبرند كه انسان بدست خود بلا و هلاك را بر سر خود بياورد . به اين مثل در نوشتجات آن دوره بسيار تمثل شده است مثلا ابو الفتوح ( ره ) در تفسير خود در موارد بسيار به آن تمثل جسته است و جريان عبارت گذشته را نيز نقل كرده است .