خواجه مجبّر پندارى آنجا نبوده است ؛ بيت : جمله گفتند : اى على الّا ترا كس را نبود * سيّد سادات عصرى قبلهء اهل تقا هر چه گفتى راست گفتى يا امير المؤمنين * لال باد آن كو بگفتار تو در گويد كه : لا و اين بيتها خواجه عبد الملك بنان راست رحمة اللّه عليه . و مجبّر أحول بى خبر است كه علىّ مرتضى بر قوم انكار مىكرد و اظهار و ابلاغ حجّت بر جماعت و حقّى « 1 » خويش ، امّا چون گوش بازندارند « 2 » پندارم مجرم و مخطى او نباشد تا امامت او را بر رسالت « 3 » مصطفى قياس مىكند اوّلا و آخرا و ظاهرا و باطنا ، تا اگر او را زخم بر روى آمد اين را بر سر آمد ، اگر او بوقت عجز بغار گريخت اين بوقت عجز و منع در خانه بنشست ، اگر او از مكّه بمدينه آمد اين از مدينه بكوفه آمد ، و قبيله همان بودند بيشتر نشدند ، اگر على در خانه تن بزد « 4 » نه محمّد پناه با بو طالب داد ، اگر اين منشور بر طاق نهاد بر زعم مصنّف ، او گفت : لَكُمْ دِينُكُمْ وَ لِيَ دِينِ « 5 » ، اگر او در حالت اوّل بده صحابى قناعت كرد اين روز اوّل بسلمان و بو ذر و دوازده صحابى قناعت كرد ، اگر اين باوّل قتال نكرد نه سيّد باوّل صلح كرد اگر مصطفى به آخر قتال كرد كه قرآن بيامد كه : فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ « 6 » نه على بقول مصطفى به آخر قتال كرد و اختيار قتال كرد : يا علىّ انّك تقاتل بعدى النّاكثين و القاسطين و المارقين « 7 » ، اگر امام صلح كرد از رسول آموخت اگر جنگ كرد از او ديد ، اگر اين در صفّين ظفر نيافت او در حنين ظهر نيافت ، اگر او روز فتح مكّه ظفر يافت او روز جمل ظفر يافت ، اگر او مواسات كرد براى مصلحت [ و باسمك اللّهمّ « 8 » نوشت اين نيز مواسات كرد و در خانه

--> ( 1 ) - ث م ب : « و حق » گويا « و » بجاى باء به كار رفته است يعنى بحقى خويش . ( 2 ) - م ب : « باز ندادند » . ( 3 ) - م ب : « برسالت » ح د : « از رسالت » . ( 4 ) - در برهان گفته : « تن زدن بازاى هوّز بر وزن كركدن بمعنى خاموش بودن و خاموش شدن و صبر و تحمل كردن و آسودن باشد . و تن زن و تن‌زده خاموش شونده كه فاعل است » . ( 5 ) - آيهء 6 سورهء مباركهء « كافرون » . ( 6 ) - از آيهء 5 سورهء مباركهء توبه . ( 7 ) - از روايات متواتر در ميان خاصهء و عامه است كه پيغمبر ( ص ) بامير المؤمنين ( ع ) فرموده است . ( 8 ) - عرب در جاهليت « باسمك اللهم » را بجاى « بسم اللّه الرحمن الرحيم » به كار ميبردند .