تعالى أقسم بتينكم الّذى تأكلون ، و بزيتونكم الّذى تعصرون ، معنى آنست كه : بارى تعالى سوگند ياد مىكند بدين انجير كه شما مىخوريد ، و بدين زيتون كه شما مىافشاريد ، و بهرى گفتند كه : سوگند مىخورد به دو كوه كه در شام است كه يكى را تين خوانند ، و يكى را زيتون خوانند ؛ بقرينهء و طور سينين « 1 » . و در فصول شيخ عبد الوهّاب حنفى « 2 » مىآورد كه : مراد از « تين » بو بكر است ، و مراد از « زيتون » عمر است ، و « طور سينين » عثمان است ، و « هذا البلد الامين » على است ، و در بعضى از تفاسير أهل البيت ( ع ) آورده‌اند كه « 3 » مراد از « تين » سوگند [ است ] بحسن على ، و مراد از « زيتون » سوگند بحسين على ، و « طور سينين » فاطمة الزّهراء ، و « هذا البلد الامين » بقيّهء ائمّهء طاهرين‌اند ، پس اگر اين همه كه گفته‌اند روا و مجوّز باشد و مقبول باشد در حقّ « 4 » بو بكر و عمر و عثمان اگر مصنّفى در كتابى آورده باشد كه : مراد از « تين » سوگند است بمحمّد مصطفى كه خاتم انبيا است ، و مراد از « زيتون » سوگند است بعلىّ مرتضى كه سيّد اوصيا

--> ( 1 ) - ابو الفتوح ( ره ) در تفسير سورهء مباركهء « و التين » گفته : « قسم است بانجير و زيتون ، عبد اللّه عباس گفت و حسن و عباس و عكرمه و عطا و مقاتل و كلبى كه : مراد اين انجير است كه ما مىخوريم ، و اين زيتون كه از او روغن مىگيريم » و در منهج الصادقين در تفسير همين آيه گفته : « و گفته‌اند كه مراد به « تين و زيتون » منبت آنهاست كه دو كوه است در ارض مقدسه بلغت سريانى يكى را « طور تينا » گويند و يكى را « طور زيتا » و هريك معبد يكى از انبيا ( ع ) بوده ( تا آنكه گفته ) و از عبد اللّه عمر منقول است كه : چهار كوه است كه بنزد خداى تعالى مقدس است اول - طور سيناء كه بقعه‌ايست كه موضع مناجات موسى است . دوم - طور زيتا كه بيت المقدس است . سيم - طور تينا كه دمشق است . چهارم - طور تيمانا كه مكه است » . ياقوت در معجم البلدان گفته : « التين و الزيتون جبلان بالشام . . . و قيل : التين جبال ما بين حلوان الى همذان ، و الزيتون جبال بالشام . . . و قيل : التين مسجد نوح عليه السلام ، و الزيتون البيت المقدس . . . و قيل : التين مسجد دمشق ، و قيل : التين شعب بمكة يفرغ سيله فى بلدح ، و التين و احد التينين المذكور ههنا و هو جبل بنجد لبنى أسد ( تا آخر كلام او ) » . ( 2 ) - ع : « حنيفى » . ( 3 ) - در تفسير برهان در تفسير اين آيه در چند حديث كه از ابن بابويه و غير او از حضرت صادق عليه السلام روايت شده عبارت چنين است : « قال : التين و الزيتون الحسن و الحسين ، و طور سينين على عليه السلام ، و هذا البلد الامين الائمة عليهم السلام » . ( 4 ) - ح د : « روا و مجوز است و در حق كوهها و اعيان تين و زيتون و در حق » .