حاج ملا هادي السبزواري ( يا يكى از شاگردانش )
13
هادي المضلين ( فارسى )
عالم طرف نسبت به عالم گذشته نداشت . به دو امر كه عالم ذرّ است - يعنى عالمى كه وجود خارجى ندارد و ارادهء محض است - از علم خداوندى گذشته است كه چنين وجودى موجود شود و نظير اين عالم را عالم خيال قرار داده است . اين ذرّ وقتىكه در صلب قرار گرفت ، در واقع موهومى موجود شده است . واضح است كه عالم صلب ابين و اوضح و اكبر از عالم ذرّ است ؛ و چون از صلب به بطن قرار گرفت ، البتّه عالم بطن از عالم صلب اكمل و اوسع است ؛ و چون از بطن مادر به اين عالم وارد شد ، وسعت فضا و خوبى غذاى اين عالم ، طرف نسبت به عالم بطن ندارد و از غذايى كه در بطن مادر مىخورد ، در صورت اختيار هرگز آدمى نخورد ؛ و اگر به طور اجبار بخورانند ، هيچ صدمه براى شخص بالاتر از اين نمىشود . چون از اين عالم بدرود كنيم ، عالم ديگرى از براى ما مهيّا است كه نسبت آن عالم به اين عالم ، مثل نسبت اين عالم است به عالم ارحام . و همچنين در طىّ هريك از عوالم ، ظهور و بروز قدرت كامله ، ظاهرتر و لايحتر مىشود . و از اينجاست كه گفتهاند : قدرت خدا را انتها نيست و اگر انحصار به يك عالم داشته باشد ، همان عالم انتهاى قدرت خداوند خواهد بود ؛ و طىّ اين عالم از حصر حدّ و عدّ خارج و غير متناهى است ؛ و ما به هريك از اين عوالم كه وارد بشويم ، از وجود صانع غير از اثر و اسم هيچ نخواهيم يافت . و بعضى از خلق معتقد اين هستند كه چون از اين عالم درگذرند ، با خداوند ملاقات خواهند كرد و جواب و سؤالى كه خواهد شد ، در بعضى نسخ ذكر