و نيز قزوينى گفته « 1 » : « در هيچ يك از كتابخانه‌هاى دنيا كه فهارس مطبوعه دارند اثرى و نشانى از اين كتاب مطلقا و اصلا نيست » و نيز او گفته « 2 » : « و در هيچ نقطهء از نقاط دنيا اثرى و نشانى از آن نيافتم » و نيز او براى جناب آقاى على اصغر حكمت بعنوان نقل قول از نامهء او مىنويسد « 3 » : « حضرت مستطاب عالى در اواخر مرقومهء شريفه اظهار تأسف فرموده بوديد كه اين نسخه بسيار مغلوط و حذف و اسقاط بسيار دارد و عبارات و آيات و اشعار عربى تماما مغلوط و آميخته بسهو و اشتباه كاتب است » بلى از قول صاحب رياض العلماء كه گفته « 4 » : « و الان عندنا نسخة عتيقه منه و رأيت عدة نسخ منها نسخة عتيقة عند المولى ذو الفقار » برمىآيد كه او دو نسخهء عتيقه را از اين كتاب ديده است ليكن معلوم نيست آيا آن دو نسخه نيز مانند نسخ موجودهء كنونى ناقص و مغلوط بوده است يا بخلاف اينها كامل و صحيح بوده است در هر صورت چون كهنه و قديمى بوده است چنان كه در ذيل همين عبارت صاحب رياض گفته‌ام « 5 » « اگر اين نسخه‌ها در دست ميبود مشكلات بسيارى حل و اغلاط بسيارى تصحيح ميشد ليكن متأسفانه به غير از چند نسخهء مغلوط ناقص و دست خورده بدست نگارنده نرسيده است » . چون در سابق بطريق بسط گفته‌ايم كه نگارنده با كمال فحصى كه كرده است بجز چند نفر از علما را بدست نياورده است كه نسخهء نقض را داشته و بمطالعهء آن موفق شده باشند و اسامى آنها را نيز در سابق ياد كرده است ( فراجع ان شئت : ص 21 - 24 ) حالا نيز كه زمينهء مطلب فراهم شد نسبت بدسترسى خود بنسخ نقض اظهار ميدارد : پنج نسخه از كتاب نقض بدست نگارنده رسيده است 1 - نسخه‌ايست كه تعلق به شخص محترم جناب آقاى على اصغر حكمت - دام مجده - دارد و همان نسخه است كه سابقا جزء كتابخانهء مرحوم آقاى محمد حسين شعاع شيرازى بوده است چنان كه در نامهء مرحوم قزوينى در دو مورد به اين امر تصريح شده است ( ر ج : ص 27 و 32 ) . خصائص اين نسخه اين نسخه كه به خط نستعليق بسال 1000 نوشته شده و قطع آن 16 سانتيمتر طول و 5 و 6 سانتيمتر عرض ( و با احتساب حواشى 5 / 22 در 5 / 12 ) است . دو عيب و يك حسن دارد اما عيب اول اين است كه در اين نسخه عبارت غالب موارد عوض شده و در بعضى موارد علاوه بر نقل بمعنى تلخيص نيز به كار رفته بلكه در جاهاى بسيار نيز مطالبى اصلا حذف و اسقاط شده است بنابراين ميتوان گفت اين نسخه خلاصه مانندى از كتاب نقض است زيرا در نتيجهء تصرفات بىمورد از قبيل تغيير و تبديل عبارت و تقديم و تأخير و حذف و اسقاط مطالب وضع تأليف كتاب به هم خورده و متن آن در بسيارى از موارد به كلى عوض شده حتى اين غير امين بىانصاف در پارهء از جاها چنان كه گفتيم اسامى اشخاص يا امكنه يا ساير اجزاء

--> ( 1 ) ر ج : ص 32 . ( 2 ) ر ج : ص 29 . ( 3 ) ر ج : ص 32 . ( 4 ) ر ج : ص 25 . ( 5 ) ر ج : ص 26 .