السيد جلال الدين الحسيني الأرموي المحدث
122
مقدمه نقض و تعليقات آن
نيز قصيدهء در مدح ابو طاهر خاتونى و ذكر فضائل او دارد ولى اين شاعر در آن قصيده فقط لقب موفق را يادآور شده . تا آنكه گفته : « زكرياى رازى قزوينى در آثار البلاد « 1 » در وصف جامع ساوه ميگويد كه « در وسط اين جامع كتابخانه ايست منسوب بابو طاهر خاتونى وزير و در آن هر كتاب معتبرى كه در عصر او بدست آمده با اشياء نادرى از نوع خطوط معروف و اقسام اصطرلاب و كره جمع است » و شايد همين كتابخانهء ساوه است كه ياقوت مقارن استيلاى مغول بر آن شهر در باب آن ميگويد كه « در دنيا كتابخانهء بزرگتر از آن وجود نداشت و چنين اطلاع يافتم كه مغول آن را سوختند « 2 » » . علامهء استاد آقاى قزوينى از اينكه مؤلف آثار البلاد انشاء كتابخانهء را در ساوه با بو طاهر خاتونى نسبت داده چنين استنباط فرمودهاند كه بايستى كه ابو طاهر خاتونى از مردم شهر ساوه باشد « 3 » و اين استنباط به نظر كاملا صحيح مىآيد » . نگارنده گويد : آنگاه بآثار منسوبه بابو طاهر خاتونى اشاره كرده و در بارهء اتحاد ابو طاهر مذكور با معين الملك اصم تحقيق نموده است و بمعرفى رسالهء « تنزير الوزير الخنزير » ابو طاهر و وجود نسخهء آن در كتابخانهء مجلس شوراى ملى در طهران پرداخته است هر كه طالب باشد به آنجا مراجعه فرمايد . از نصوص و تصريحات سابق الذكر معلوم شد كه استظهار علامهء قزوينى نسبت به ساوهاى بودن ابو طاهر خاتونى و استنباط آقاى اقبال مرحوم نام او و پدر او را از ديوان ابيوردى بىآنكه اطلاعى از آن تصريحات و نصوص داشته باشند هر دو صواب و درست و مطابق واقع است . اينكه شيخ عبد الجليل ( ره ) در نقض گفته ( ص 511 ) : « و لشكر او به حمد اللّه اين تركان غازى باشند كه جهاندارانند امروز بىتقيه كه شاعر در عهد صادق ( ع ) خروج مهدى ( ع ) را بنصرت تركان غازى وعده داده است آنجا كه گفته : و وديعة من سرّ آل محمد * ضمّنتها و جعلت من أمنائها فاذا رأيت الكوكبين تقارنا * فى الجدى عند صباحها و مسائها فهناك يطلب ثأر آل محمّد * طلّابها بالترك من اعدائها قائل اين ابيات بنابر نقل اين طاوس ( ره ) عبد زحل است و نص عبارت سيد مذكور در كتاب شريف ملاحم اين است ( ص 149 ) : « فصل - و قال ابو معشر : قد حكم جاماسب و زرادشت قبل مبعث النبى ( ص ) بالف سنة و زيادة بطالع القرآن أن الشريعة باقية الى يوم القيامة و حكما بأن الملك يتغير و
--> ( 1 ) صفحهء 259 . ( 2 ) معجم البلدان ج 3 ص 24 از چاپ فرنگ . ( 3 ) مقدمهء جلد اول لباب الالباب صفحهء و .