السيد جلال الدين الحسيني الأرموي المحدث

107

مقدمه نقض و تعليقات آن

و در يتيمه از او چنين تعبير كرده ( ج 3 چاپ اول ؛ ص 288 ، و چاپ دوم ؛ ص 380 ) : « القاضى أبو بكر اللاسكى « 1 » من أهل الرى بلغنى له أبيات يسيرة فى نهاية خفة الروح كقوله ( الى آخر ما قال ) » . تنبيه بر دو امر در اينجا ضرور است 1 - چون دانشمند فقيد اقبال آشتيانى اطلاع بر چنين نامى نداشته است آن را غلط پنداشته و كلمهء « اللاسكى » را كه نص عبارت ثعالبى در مقدمهء « تتمة اليتيمه » بوده بكلمهء « الاسكى » تبديل كرده و در ذيل صفحه بوجه تصحيح خود چنين تصريح كرده است : « فى الاصل : اللاسكى و فى اليتيمة ج 3 ص 288 : الاسى ، و الصحيح كما أظنه هو الاسكى المنسوب الى أسك قرية من قرى دماوند » . و همچنين در ترجمهء قاضى أبو بكر مذكور ( ج 1 ، ص 94 - 95 ) بعد از تغيير كلمهء « اللاسكى » بكلمهء « الاسكى » در هر سه موضع از متن كتاب در ذيل صفحه چنين گفته است ( ص 94 ) : « و فى الاصل : اللاسكى ، و فى اليتيمة ج 3 ص 288 الاسى ، انظر ما كتبنا عنه فى هامش ص 2 » . پس معلوم شد كه تصحيح آن دانشمند فقيد علاوه بر آنكه اجتهاد در مقابل نص بوده است هيچ‌گونه وجه صحتى نيز ندارد و دو شعر مذكور در ترجمهء ابو بكر احمد بن على صبغى دليلى واضح بر رد اين توهم است . 2 - قاضى أبو بكر عبد اللّه لاسكى مذكور در بيانات سابقه پسرى داشته بنام على كه از علما و مشايخ روايت بوده است چنان كه از سند روايتى كه در تدوين رافعى مذكور است برمىآيد و نص عبارت او در تدوين در حرف عين تحت عنوان « الثامن و الثلاثون » ضمن ذكر موسومين بنام « عثمان » اين است ( ص 393 ) : « عثمان بن اسحاق بن محمد بن اسحاق بن محمد بن يونس بن عثمان بن عبيد اللّه بن يزيد بن البراء بن عازب الانصارى ابو عمر و القزوينى ؛ سمع ابا الحسن القطان و ابا منصور القطان ؛ حدث القاضى ابو بكر عبد اللّه و ابو المعالى عبد الرحمن أنبأنا على بن عبد اللّه اللاسكى سنة ثلاث و سبعين و أربعمائة ( الى آخر السند ) » . از اين سند كه مشتمل بسال تاريخ هم هست كاملا بدست مىآيد كه على مذكور پسر قاضى عبد اللّه لاسكى است كه ترجمهء حالش در يتيمة الدهر كه در اواخر قرن چهار و تتمة اليتيمه كه در اوائل قرن 5 تأليف شده مذكور است پس از جهت اسم و نسبت و زمان انطباق تمامى در ميان است كه جاى تردد براى اهل دقت نظر نميگذارد كه على مذكور در سند پسر عبد اللّه لاسكى سابق الذكر است .

--> ( 1 ) در هر دو چاپ : « الاسى » .