عالمست كه نهايت انتظام و غايت احكام دارد . و فاعل افعال محكمهء متقنه لا محاله عالم خواهد بود ، و باز از جملهء عوالم علم و قدرت است ، فلا جرم عالم و قادر خواهد بود ، و امّا دليل نقلى آيه مذكوره است بلكه آن را دلالت است باينكه عالم بجميع چيزهاست بمقتضاى برهان عقلى كه مفاد آيهء « أَ لا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ وَ هُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ » است ، چه ظاهر است كه لطيف عبارت از مجرد از غواشى مادّه است و خبير عبارت از داناست و هرگاه مجرّد عالم ايجاد اشياء نمايد فلا محاله علم به آن اشياء خواهد داشت . لطيفة اخرى ازين وجوه ظاهر گرديد كه مفاد « ربّ العالمين » چندين صفت بارى تعالى است مثل آنكه حىّ مريد كاره سميع بصير متكلّم است ، چه معلوم است كه خالق حيات و اراده و كراهت و سمع و بصر و كلام كه هر يك ازينها از جمله عالم است ، بايد كه متّصف بجميع اين صفات بوده باشد . و باز دلالت بر صدق باري تعالى دارد ، چرا كه كذب نقص است و خلاق جميع موجودات و فعّال كمال جميع كاينات ، مقدّس از صفت نقص است . لطيفة اخرى بدان كه اين آيه را دلالت است بر اين كه صفات مذكوره عين ذات واجب بالذات‌اند و إلّا لازم آيد كه عالم و خالق و قادر در مرتبه خلق نمودن آنها نبوده باشد ، و بالجمله علم و قدرت و ساير صفات اگر زايد بر آن ذات اقدس بوده باشند فلا محاله از جملهء عوالم خواهند بود ، پس لازم آيد كه اين صفات مذكوره ناشى از ذاتى كه خالى از جمله اين صفاتست باشند و بطلانش از فطريات عقليّه است و اگر متّصف به مثل اين صفات بوده باشد ، نقل كلام به آنها نيز خواهد بود باينكه اگر زايد بر ذات قيّوم باشد لازم آيد نقص او در مرتبهء ذات ، پس لازم آيد كه واجب بالذّات نباشد .