فصل يازدهم از باب دوّم از مقالهء سوّم در كيفيّت وقوع معجزات و اخبار به مغيبات امّا معجزات و خوارق عاداتى كه از مقوله فعل و تحريك و تأثير است ، منشأ آن خاصيت ثالثه است از خصايص ثلاثه مذكوره ؛ چه هرگاه نسبت نفس نبوى به مادّهء كائنات به مرتبه‌اى باشد كه هر چه تصوّر كند در او حادث شود و هر صورتى كه اراده زوال آن كند از او زائل شود ، پس ابراء امراض و ازالهء عمى و احداث صحّت و افادهء بصر و امثال آنها ، به مجرّد تصور نبوى « 1 » كه هرآينه به اذن خداى تعالى است ، متحقّق شود ؛ و همچنين تبريد مسخّن و تسخين مبرّد و اشباع جايع و احضار غايب چنان كه در اتيان عرش بلقيس ، و امشاء ثابت چنان كه در مجيء شجره ، و انطاق صامت چنان كه در حنين جذع و تسبيح حصاة إلى غير ذلك . و در مثل انطاق صامت تواند بود كه تأثير و تصرّف نبى نظر به متخيله حاضر آن متحقّق شود و اثر زبان حال كه معانى مخصوصه است در خيال ايشان ، صورت لفظ و صوت كه اثر زبان قال است پذيرد ، پس حال مفارقت نبى مر اسطوانه را ، ناله شنوند . و معنى دلالت عقليّه مخلوقات را - كه

--> ( 1 ) ب ، ج : نبى .