فصل دوّم از باب اوّل از مقاله دوم در ذكر خواص واجب الوجود بدان كه هر يك از وجوب و امكان را خاصيتهاست كه به آن ديگر نيست . اما خواص وجوب وجود : اوّل آن است كه وجوب وجود ، با تركيب جمع نشود يعنى نتواند بود كه واجب الوجود مركّب باشد ؛ چه وجود مركّب ، موقوف باشد به وجود اجزا ، خواه اجزاى خارجى باشد چون بيت و سرير و مركبات عنصريه و امثال ذلك ، و خواه ذهنى ، چون مركّب از جنس و فصل . اما در اجزاى خارجيّه توقّف ظاهر است . و امّا در اجزاى ذهنى ، اگر چه اجزاى ذهنيّه آن است كه ماهيّت كه در ذهن در آيد عقل او را تحليل كند به اجزايى كه هيچ كدام در خارج موجود به وجود جداگانه نباشند بلكه وجود جداگانهء هر يك به اعتبار عقل باشد ، پس وجود اجزا ، ذهنى باشد و وجود مركّب نيز از اين حيثيّت كه مركّب است ذهنى بود . و تقسيم مفهوم به اقسام ثلاثه به اعتبار وجود خارجى است نه ذهنى ، امّا شكّ نيست كه وجود اجزاى ذهنى نفس الأمرى است نه ذهنى اختراعى ، و وجود نفس الأمرى فى الحقيقه راجع شود به وجود خارجى ؛ پس اگر واجب الوجود ، مركب باشد از اجزاى عقليّه ، هرآينه موقوف باشد وجود او در نفس الأمر به وجود اجزا در نفس الأمر ، و چون وجود مركب موقوف باشد به وجود اجزاء ، پس