شخص با تو مزاح كرده ، و ابله در اعتقاد و زارى خود مصرّ بود كه ناگاه ورقه‌اى از هوا از طرف ناودان افتاد كه به قلم قدرت ، آزادى او نوشته شده بود كه مردم همه ديدند . و از جمله عجائب اين بود كه او را به هر طرف مىگرداندى روى او مىشد و از هر سمت خوانده مىشد ، 80 ( انتهى ) . چنانچه نداى الهى با حضرت كليم صوتى بود كه از همه طرف مىآمد . و ما پيش ذكر كرديم احاديث كمى يقين را كه از گوگرد احمر كمتر و ناياب‌تر است و حديثى را كه خاتم ( ص ) فرمود اگر يقين حضرت عيسى كاملتر بودى به روى هوا راه رفتى چنانچه بر آب رفتى . پس گويا اين كلام حضرت اشاره‌اى است كه چنانچه من به معراج و هوا رفتم او نيز رفتى اگر يقينش كاملتر بودى . خلاصه آنچه از يقين و اعتقاد بشنوى كم است . حكايت امسيت كرديّا و اصبحت عربيّا 81 را البتّه شنيده‌اى . و اين بىبضاعت را در نجف اشرف صديقى بود هم منزل با ما ، نماز شب عيد فطر كه هزار قُلْ هُوَ اللَّهُ دارد اعتقاد كرده بود كه هزار إِنَّا أَنْزَلْناهُ دارد و خواند و بعد از چندى گفت به همان نماز به حاجت خود رسيدم . و ايضا معروف است كه شاگرد عالمى به جهت فاصله آب و دورى پل ، منزل او تا منزل او مسافتى بود ، عالم به او گفت هر كه بِسْمِ اللَّهِ بگويد از آب بگذرد ، شاگرد معتقد شد و پس از آن بِسْمِ اللَّهِ گفتى و بر آب گذشتى . روزى با استاد به كنار آب رسيدند بِسْمِ اللَّهِ گفت و گذشت ، ديد استاد در كنار آب ايستاده . گفت چرا نمىآيى ؟ گفت آب است چگونه بيايم ؟ گفت چرا بِسْمِ اللَّهِ نمىگويى ؟ گفت آن اعتقادى كه تو دارى من ندارم . و شواهد بسيار است و به همين اكتفا شد . تنبيه [ تأثير اعتقاد و يقين ] از آنچه گفتيم هويدا شد كه در تأثير اين اعمال ، يقين و اعتقاد نيز مثل قصد قربت از جمله اركان است بلكه دانستى كه محض يقين و اعتقاد ، به تنهائى اثرهاى عجيب و ثمرهاى غريب دارد اگر چه عمل به خلاف واقع باشد . و از همين است كه مطالب و حاجات عوام به واسطه اين گونه اعمال زودتر و زيادتر از حاجات خواص به عمل مىآيد زيرا كه خواص اوّلا آن كه هر عملى را اعتقاد نكنند كه از شارع مقدّس رسيده مگر آن كه اجماعى يا متواتر يا محفوف به قرائن و نحو اينها باشد ، و ثانيا آن كه پس از ثبوت عمل از شرع انور بسا باشد كه احتمال دهد كه شايد مطلب او از امور حتميّه باشد كه وجود و حصول او محال باشد و امور ديگر نيز در حق خواص محتمل است ، پس