امّ سلمه و ديگران واقعهء كربلا را پيش از واقعهء عاشورا و مثل ديدن خاتم ( ص ) انبياء را در شب معراج با آن كه بديهى است و اجماع و اخبار زياده از تواتر است كه بدن‌هاى نازنين ايشان در قبور است و در كتاب طراز المصائب اين مطلب را بديهى نموده‌ايم . و مثل چهل جا مهمان شدن امير المؤمنين ( ع ) در يك شب و مثل آيات و اخبار تمثّل فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِيًّا 35 و آمدن جبرئيل ( ع ) به صورت دحيه يا طور ديگر و حضور ائمه ( ع ) در بالين هر محتضر به صور مختلفه و حضور امير ( ع ) بر جنازهء خود . و مثل زياد را كم ديدن و كم را زياد ديدن چنانچه فرمود يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ رَأْيَ الْعَيْنِ 36 و فرمود وَ يُقَلِّلُكُمْ فِي أَعْيُنِهِمْ 37 . و مثل متمثّل شدن مال و اهل و عمل از براى محتضر و مثل تجسّم اعمال و مثل آمدن ارواح اموات به صور مختلفه به زيارت اهل و هكذا تجسّم ملائكه و جنّ به هر صورت كه خواهند . [ رؤيا و خواب ديدن ] يكى ديگر از ادلّه ، بيان خواب ديدن و ديدن ملائكه و شياطين و اموات در عالم خواب و لذّات و آلام خواب و تعبيرات خواب است و در اينجا اشاره به چند چيز لازم است ، اوّل سرّ خوابيدن ، دوّم سرّ خواب ديدن ، سوّم سرّ خواب صادق و كاذب ، چهارم سرّ آن كه چرا بعضى از خوابها محتاج به تعبير است و بعضى نيست ، پنجم سرّ آن كه چرا خواب هرطور تعبير شود همانطور واقع مىشود . امّا سرّ خوابيدن كه بر همه خلق حتى پيغمبران جارى است آن است كه اشاره شد كه روح ، آشنائى و مناسبت و علاقه با بدن مثالى دارد ، بعد علاقه به روح بخارى و روح حيوانى دارد و آن بخار لطيفى است كه از خون لطيف قلب متصاعد مىشود و در دماغ و مغز سر و جميع اعضاء سير مىكند . پس دل چراغى است و خون روغنى و بخار نورى و شعله‌اى كه روح به همين شعله ميل دارد و چون به بيدارى و حركت ، اين خون و بخار كم مىشود ، مثل كمى روغن چراغ ، لهذا علاقه روح كم مىشود ، لهذا بدن خسته و كسل و مانده مىشود و اگر چراغ خاموش شود مرگ مىرسد ، لهذا حق تعالى خواب را بر همه مسلط نمود تا دوباره روغن پر شود مثل سلخ كه شب مىبندند و آب پر مىشود و صبح او را به زراعت مىدهند . بفهم چه گفتم . امّا سرّ خواب ديدن اين است كه روح ، تعلّق تامّى دارد در خواب به قالب مثالى ، و بدن جنّ و شياطين و بدن ملائكه هم شبيه است به بدن مثالى ، و اموات هم در قالب مثالى هستند ، پس آدمى در خواب قريب الافق است هم با اموات هم با جنّ هم با ملائكه ، لهذا در خواب با هر سه طائفه مىنشيند و با هر سه تكلّم مىكند . پس معنى