سيزدهم [ كذب ] در بيان كذب ؛ نعوذ باللّه . فرمود در آل عمران : ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكاذِبِينَ 284 و در نحل : إِنَّما يَفْتَرِي الْكَذِبَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ . 285 و شيخ استاد ، شيخ مرتضى ( قدس سره ) در متاجر احاديثى نقل كرده بعضى را ذكر كنيم ؛ منها : انّ اللّه جعل للشّر اقفالا و جعل مفاتيح تلك الاقفال الشّراب و الكذب شرّ من الشّراب : 286 به درستى كه از براى شر قفلهاست و كليد اين قفلها شراب است و دروغ بدتر از شراب است . و عن الخاتم : الا اخبركم باكبر الكبائر الاشراك باللّه و عقوق الوالدين و قول الزّور اى الكذب . 287 و عنه ( ص ) : انّ المؤمن اذا كذب به غير عذر لعنه سبعون الف ملك و خرج من قلبه نتن حتّى يبلغ العرش و كتب اللّه عليه بتلك الكذبة سبعين زنية اهونها كمن يزنى مع امّه . 288 و عن العسكرىّ ( ع ) جعلت الخبائث كلّها فى بيت و جعل مفتاحها الكذب : 289 پيغمبر ( ص ) فرمود خبر ندهم شما را به بزرگترين گناهان كبيره ؟ آن شريك از براى خدا قرار دادن است و عاق والدين است و دروغ گفتن است . و فرمود به درستى كه مؤمن چون دروغ گويد بدون عذر ، لعنت كند او را هفتاد هزار ملك و خارج شود از قلب او بوى گندى كه بلند شود تا به عرش رسد و بنويسد خدا از براى او به همين يك دروغ گناه هفتاد زنا كه سهلترش مثل كسى است كه با مادر خود زنا كرده باشد . و حضرت عسكرى ( ع ) فرمود جميع خبائث را در خانه‌اى ريختند و كليد آنها را دروغ قرار دادند . و از روى اين ادله جمعى از علماء ( قدس سرهم ) به طور اطلاق تصريح فرموده‌اند كه كذب از گناهان كبيره است و همان آيهء اول بس است زيرا كه از شيطان و كفار و بدعت‌كاران و ظالمان گذشته ، در خاطر ندارم كه در قرآن كسى را لعنت كرده باشد مگر كاذبين را و مع ذلك او را مراتبى است : اول آنكه در او صرفه باشد . دوّم آنكه صرفه و نفع هم ندارد . سوّم آنكه ضرر به ديگران رساند مالا او عرضا او نفسا به اقسامى كه در صدق شنيدى . چهارم آنكه كذب بر خدا و معصومين باشد . پنجم آنكه منشأ بدعت و اختراع شود . ششم آنكه منشأ كفر و ارتداد شود . اللّهمّ اعذنا من جميع ما كرهت بحقّ محمّد و آله . تتمه [ مواضع جواز كذب ] بدان كه موافق و مخالف مسلّم دارند كه كذب در سه مورد به طور كلى جايز است بلكه حسن است : در جنگ و در اصلاح و در سلوك با اهل و عيال . قال الصّادق ( ع ) : كلّ