معجزات ، و هر كس در دنيا نشده در آخرت بايد به صورت اصلى ظاهر شود . پس به وضوح پيوست و بديهى شد كه همه كارها باطل و همه خاصيّت‌ها و ملكات ضايع و و بال است مگر علم و عمل ، كه معرفت و بندگى باشد ، در صورتى كه با هم باشند . زيرا كه علم چون تخم است و عمل چون حاصل و هيچ‌كدام به تنهائى فائده نبخشد . اما عمل بىعلم كه محتاج به بيان نيست ، كسى كه راه نداند هر چه بيشتر رود دور تر افتد . آيا معقول است كه مريض نادان معالجه خود نمايد و كسى كه عبادت نداند عبادت نمايد ؟ آيا نفرمود أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُونَ أَوْ يَعْقِلُونَ إِنْ هُمْ إِلَّا كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا 134 ( فرقان ) ؟ و اما علم بىعمل ، آن نيز واضح بلكه ظاهرتر از اوّل است ، زيرا كه ممكن است ندانسته عمل مطابق افتد و تير در تاريكى به نشانه آيد و هرگز ممكن نيست كه به محض دانستن زراعتكارى يا نجارى يا خيّاطى يا صنعت ديگر ، آن صنعت خود به خود به عمل آيد و لباس وجود پوشد و هم ممكن نيست كه زهر طبيب را نكشد به جهت آن كه مىداند زهر كشنده است ، بلكه قوىتر تأثير كند و ملامت به او بيشتر كنند و حسرت و ندامت او زيادتر است ، چنانچه دارد چندين گناه از جاهل ببخشند و هنوز يك گناه از عالم نبخشيده باشند . 135 آيا خدا در قرآن تشبيه ايشان به سگ و خر ننمود و در سورهء اعراف فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْكَلْبِ 136 و در سورهء جمعه كَمَثَلِ الْحِمارِ يَحْمِلُ أَسْفاراً 137 را نفرمود ؟ آيا علم شيطان كم بود و آيا بلعم باعور اسم اعظم نمىدانست و آيا مأمون و پدرش هارون الرشيد به قدر من و تو فهم و سواد نداشتند ؟ كار ايشان به كجا كشيد و عاقبت ايشان به كجا انجاميد ؟ و آيا امام تو نفرمود در حق علماء سوء كه هم أضرّ على ضعفاء شيعتنا من جيش يزيد على الحسين ( ع ) ؟ 138 و به جهت اين كه علم و عمل با هم ثمر دارند و به تنهائى بىثمرند بلكه نكال و وبالند در بيان اين مطلب خداوند عالم زياده از صد بلكه زياده از حد در قرآن ايمان و عمل صالح را با هم ذكر كرده مثل وَ الْعَصْرِ إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ . 139 يك اندكى سير در قرآن كن تا ببينى كه خدا در هيچ مطلب به قدر اين اهتمام نفرموده و مكرر ذكر نكرده . آه ثم آه كه اسم خودمان در نزد خدا ندانيم چيست و فرداى قيامت شكل و صورت ما چيست و منزل و مأواى ما كجا است . اللّهمّ افعل بنا ما انت اهله و لا تفعل بنا ما نحن اهله ربّ لا تكلنا الى انفسنا طرفة عين بحقّ محمّد و آله سادات الكونين و شفعاء النّشأتين .