كه غالب اهل آنجا فقرا باشند تا صدمه نخورد البليّة اذا عمّت طابت . و اگر صبر بر ذلّت ندارد با مردم معاشرت نكند مگر با آنكه از او پست‌تر باشد و يا گوشه‌گيرى اختيار كند . و اگر بيند كه رياست و يا دولت مهلك است ، نگذارد كه حاصل شود و اگر حاصلند ، از خود سلب نمايد و زياده از قدر ضرورت نگه ندارد ، و اگر نتواند از رياست گذشت به جائى رود كه گمنام باشد . و اگر از اختيار او بيرون باشد مثل اينكه طاقت بلا ندارد ، هميشه به خدا پناه برد كه البتّه پناه خواهد داد و هكذا . و دانستى كه اين ملاحظه ، همه را لازم است الّا ما شاء اللّه . و اين است معنى حديث قدسى كه قريب به اين مضمون است كه چه بسيار فقير كه فقر او را فاسد كرده و چه بسيار غنى كه غنا او را تباه نموده 333 الخ . و لكن در حقّ غالب ناس يقينا دولت و رياست مضرّ است . امّا مفاسد رياست كه ظاهر است و امّا دولت به جهت آنكه لازمه دولت عزّت است و لازمهء عزّت رياست است و لازمه رياست پوشيدن مردم است عيب او را و گشودن زبان است به مدح و ثناء او ، و بر او بندند صفات و اخلاق نيك چندى را كه در او نيست و او نيز به قاعده حبّ الشيء باور كند و گذشته از اين ، از ترس آنكه مبادا رياست از كف او بيرون رود گرفتار رياء و كذب و بهتان و جمع مال و لو به حرام و غير ذلك شود . و كفايت مىكند در اين مطلب سير در اهل زمان و سير در حكايت گذشتگان چون فرعون و قارون و صناديد قريش و بزرگان و سلاطين كه تمام ايشان در كفر و ضلالت بماندند الّا كمى ، و غالب عبّاد و زهّاد و ايمان‌آورندگان فقراء بودند ، و آيات قرآنى در اين مطلب بسيار بسيار است و چند آيه پيش ذكر كرديم مثل قالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لِلَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِمَنْ آمَنَ مِنْهُمْ أَ تَعْلَمُونَ أَنَّ صالِحاً مُرْسَلٌ مِنْ رَبِّهِ قالُوا إِنَّا بِما أُرْسِلَ بِهِ مُؤْمِنُونَ قالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا بِالَّذِي آمَنْتُمْ بِهِ كافِرُونَ 334 و هكذا ساير آيات ، رجوع كن . و كفايت مىكند تو را سير در اهل زمان خود ، كه اغنياء و رؤساء چگونه از خيرات و اداء حقوق واجبه محرومند . سوّم آنكه دانستى كه فقير بودن ، زياده از قدر ضرورت نداشتن ، در حقّ غالبى بهتر است . اگر چه به مال هم توان تحصيل آخرت كرد و لكن مقام پستى است زيرا كه حفظ و صرف مال در مباح و خيرات دل را مشغول دارد و از ياد خدا غافل كند و به جهت همين انبياء و اولياء ( ع ) را اعتناء به اين خيرات نبود . بلى در حق ما خوب است . از شير حمله خوش بود و از غزال رم . چنانچه عيسى ( ع ) فرمود فى المال ثلاث آفات ان يأخذه