شوند با تو جماعتى از اصحاب تو كه نمىيابند الم و سوزش آهن و شمشير و نيزه و تير را ، مىباشد جنگ بر تو و بر اصحاب تو سرد و سلامت چنانچه در قصّهء ابراهيم ( ع ) خدا به آتش فرمود اى آتش سرد و سلامت باش بر خليل ما . و اين از شوق بود . شاهد بر اين آنكه حضرت ( ع ) پس از آنكه منزل ايشان و بهشت را به ايشان نشان داد ، دارد فكان الرّجل يستقبل الرّماح و السّيوف بصدره و وجهه ليصل الى منزله من الجنّة 327 يعنى اصحاب حضرت از شوق شهادت به طورى بودند كه استقبال مىكردند نيزه‌ها و شمشيرها را به سينه‌هاى خود كه زود برسند به منزل بهشتى خود . و اهل صبر تلخ را تلخ و شيرين را شيرين بيند و لكن بر تلخى تلخ صبر نمايد و اين نيز مقام بسيار بلندى است . و لكن رضا و صبر در جميع مقامات ممكنه از غير محمّد و آل محمّد بروز نكرده و نخواهد كرد زيرا كه صبر و رضا زياده از حد طاقت ، معقول نيست و آنچه طاقت ساير انبياء ( ع ) ، خدا به ايشان داد و هر چه در قوّهء ايشان بود به مقام فعليّت رسيد و الّا با قواعد بسيار منافات خواهد داشت . پس ظاهر شد كه آنچه در عالم امكان حد و نهايت نداشت همان طاقت محمّد ( ص ) و آل محمّد ( ص ) بود در هر كمالى كه تو را به خيال رسد و در جميع صفات جماليّه و جلاليّه خدا نيز ، اعنى در آثار ربوبيّه و مظهر صمديّت بودن ، از قوّت و قدرت و علم و فيض و عفو و بخشش و گذشت و هكذا ، در عالم امكان حدّ يقف نداشتند . معنى امكان ، از خدا داشتن است نه از خود . و همچنين در مقام عبوديّت از زهد و طاقت و رضا و عبادت و خوف و رجاء و مناجات و تسليم و هكذا ، بلكه در اين جهت ظاهر است كه بىمثل و نظير و بىشريك بودند چنانچه خدا در ربوبيّت بىشريك است . و لذا مخصوص ساخت پيغمبر خود را به لفظ عبد و فرمود لَمَّا قامَ عَبْدُ اللَّهِ يَدْعُوهُ 328 ( جنّ ) و فرمود عَبْداً إِذا صَلَّى 329 ( علق ) و فرمود سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى بِعَبْدِهِ لَيْلًا 330 ( اسراء ) فَأَوْحى إِلى عَبْدِهِ ما أَوْحى 331 ( نجم ) . دوّم آنكه چون از انبياء گذشته ، صبر مطلق نمودن طاقت ديگران نيست الّا بسيار كم ، كه در جان و مال و جاه و عيال بتواند به قدر طاقت صبر كند . پس شخص ملاحظه كند كه هر چه صبر بر آن ندارد او را تحصيل كند . چون صبر بر شهوت ندارد زن بگيرد و صبر بر فقر ندارد تحصيل مال نمايد اگر چه به سفر دور باشد وَ مَنْ يُهاجِرْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُراغَماً كَثِيراً وَ سَعَةً : 332 هر كه هجرت كند در راه خدا مىيابد در زمين خدا گشايش و وسعت را . و اگر خدا به او مال نداد از ميان سر و همسر بيرون رود و به جائى