هويدا شد كه هر ذى شعورى آنچه را بهتر و با فائده‌تر داند همانا همان را بر خود واجب شمارد و صدور غير آن از وى محال باشد ، حيوان چون اسباب جماع مهيّا باشد به جو نيز اعتنا نكند و بعد تا جو ممكن است به كاه و علف نپردازد و چون جو نباشد در ميان ديگران همين را ملاحظه دارد و هر حيوان و اطفال بىزبان جز اين ننمايد و از عمل ايشان پى بريم كه آنچه را مقدّم داشته بهتر دانسته ، پس بعد از بداهت اين دو مطلب در اين مطلب جاى تأمّل نماند . و به جهت توضيح و اشاره به تفريع گوئيم هر كس كه بدون شعور و اختيار عمل قبيحى از وى صادر شود و يا در مقام ضرورت بر او واجب شود و به اختيار به امر مولى به عمل آورد و يا فوائد و مصالحى و اعمال خيرى كه مىداند به جهت عجز يا ضرورت ديگر از او فوت شود ، در هر سه صورت خود را خجل و شرمنده بيند . كيست كه قرآن را العياذ باللّه ندانسته لگد نمايد و خجل نشود ؟ و يا بر طفل شيرخوارى ندانسته پا گذارد و بميرد ، شرمنده نشود ؟ طفل چون شب در فراش بول نمايد بامداد چرا سر خجالت به زير اندازد ؟ و اگر يك انگشت مثلا كمتر يا بيشتر دارد پنهان نموده چون شمع گدازد ؟ و ايضا هر كه العياذ باللّه در مقام جان ، سبّ پيشوايان نمايد در تمام عمر لرزان است و يا نعوذ باللّه قرآن را بسوزاند مدام هراسان است ؟ و اگر به كذب و افتراء بر خدا و رسول و ائمّهء هدى ( ع ) از كشته شدن نجات يابد هميشه گريان است ؟ و غلام كه نتواند دفع دشمن از خواجه نمايد و به حكم شرع فرار نمود و خدا خواجه را از كشتن نجات داد هر وقت كه او را بيند سر در گريبان است ؟ و اگر گويد بيا پشت مرا لگد كن كه ضرور شده ، زبان به معذرت گشايد ؟ و يا گويد در فلان مجلس عام كه من نيز هستم مرا تا توانى دشنام ده كه عين مصلحت است ، تا تواند ابا نمايد ؟ و ايضا آن كه بيدار نشد تا آفتاب طلوع كرد و خجل نشد كيست ؟ و يا عادت به نماز شب داشت و فوت شد ، بگو كه استغفار و ملامت او به خود از براى چيست ؟ و اگر در ميان حرم به كسالت دعا و زيارت نمائى گوئى خاك بر سر من ، و چون در زهد و تقوى و هميشگى عبادت علماء و ابرار سير نمائى گوئى كيست بدتر از من ، و چون غلام خشنودى مولى را در خدمتى بيند و به قدر مقدور سعى نموده ناقص يا كمتر به عمل آورد باز شرمنده است ، و اگر دوست از دوست خواهشى نمايد نه به طور امر و الزام ، بلكه بگويد اگر مىشد خوب بود ، به قدر امكان كه ناقص يا كمتر است بياورد عذر خواه و سر افكنده است . صديقهء طاهره فرمود كه