- عليهم السلام - و اندازهء اعمال چه به حسب فعل و چه به حسب ترك حاصل نتواند شد الّا به اخذ از انبياء و از اينجاست كه شيخ رئيس ، ابن سينا در رسالهء اخلاق ، بعد از تفصيل انواع فضائل فرموده : « و أمّا تقدير هذه الفضائل و تحديدها فمستفاد من أرباب الملل » . و في الحقيقه بعثت انبيا براى تهذيب اخلاق و محض براى تحصيل ملكهء عدالت است در طبايع بشريّه ، از اين است كه خاتم الانبياء - صلّى اللّه عليه و آله - فرموده : « بعثت لاتمّم مكارم الاخلاق » « 1 » . پس مباشرت افعال شرعيه به نوعى بايد كه موجب تحلّى به فضايل و تخلّى از رذايل تواند شد . و اين معنى لا محاله موقوف است به آگاهى عظيم و بصيرت تامّه به احوال خود و واقف بودن به دقايق امور باطنه و تقلّبات قلب و دقايق آفات نفس . و محتاج است به جدّ و اهتمامى شديد در ايقاع عبادات و اعمال بر وجه اخلاص محض و خلوص نيّت از جميع شوائب ، و لا محاله ملاحظهء اين معانى با معاشرت خلايق و ارتكاب لوازم عادات و اشتغال به مراسم مخالطت و مزاولت امور دنيويه به غايت متعسّر بلكه در اغلب نفوس غير مقدور است . لهذا محققين علماى شريعت و حكماء ملّت بعد از تحصيل علوم ضروريّه و تكميل قوّت نظريّه اختيار عزلت و ترك مراسم عادت نموده اصحاب و اتباع خود را به آن مأمور مىساخته‌اند . و در صدر اول نيز شعار خاصان صحابه و كمّل تابعين همين بوده ، و انفراد را براى پرداخت به احوال خود و قيام به لوازم بندگى مرغوب و ممدوح دانسته مىستوده‌اند ، تا آنكه جمعى به تقليد خود را ظاهر ساخته احداث امور غير ضروريّهء غير معهود نموده سلوك سبيل خدا را به اغراض باطلهء نفسانيه مشوب كرده نيك و بد درهم آميخته شدند . و بر كوته‌نظران و بىخبران تميز دشوار شد . و بالجمله محققين اين طبقهء عالىشأن را مقامات جليله و همم عاليه است همت ايشان مقصور به ذات حق - جلّ شأنه - باشد ، و به وجهى از وجوه به مطلب ديگر

--> ( 1 ) . مشكاة الانوار ، 243 ، نور الثقلين ، ج 5 / 392 ، سفينة البحار 1 / 411 ، بحار ج 71 ( چاپ اسلاميه ) ص 382 ، مستدرك الوسائل ، ( چاپ قديم ) ج 2 ، ص 290 .