جسم ] ، نتواند رسيد . و نفس تا مهذّب نشود لا محاله علاقه‌اش به جسم باقى است و از خدا محروم است . ما در اين منهج به همين قدر كه اشارت شد اكتفا مىنماييم . و تفصيل اين مطلب در كتب حكما و علماى فن مذكور است ، و اگر طالب به كتاب الطهارة « 1 » ، حكيم كامل استاد ابو على مسكويه رازى - عليه الرّحمه - رجوع نموده در تحقيق آن كوشش كند هرآينه از ساير كتب بىنياز گردد و اللّه المستعان . منهج دوم در اشارت به ذكر طريقهء صوفيه كه مسمّى به عارفانند . و مراد از علماى شريعت ايشانند « 2 » . چون دانسته شد كه مناط تماميّت انسان و كمال نفس بعد از اكمال حكمت نظريّه تحصيل ملكهء عدالت است كه عبارت است از توسّط در جميع افعال و عدم ميل به طرف افراط يا تفريط ، و اين موقوف است به دانستن تأثير و مقدار تأثير هر فعلى و خلقى در نفس به حيث كميّت و كيفيّت ، و اين مقدور بشر نيست بلكه موقوف است به تعليم الهى كه به بعثت انبيا و وضع شريعت‌ها و قوانين الهيّه حاصل تواند شد ، پس حصول ملكهء عدالت و تهذيب اخلاق موقوف باشد به وجود انبيا و هدايت ايشان

--> ( 1 ) . طهارة الاعراق از بهترين كتابهاى اخلاقى ما است كه سلطان المحققين نصير الملة و الدين محقق طوسى به فارسى ترجمه كرده و به چاپ رسيده است و نيز كتاب اخلاق بانوى مجتهد اصفهانى - ره - اقتباس و ترجمه همين كتاب است كه در اصفهان - كتابفروشى ثقفى به چاپ رسيده است . ترجمهء ديگر اين اثر به قلم ابو طالب محمد بن ابو القاسم زنجانى است كه چاپ سنگى آن به سال 1320 قمرى و چاپ منقح آن به تصحيح دكتر ابو القاسم امامى با همكارى دفتر نشر ميراث مكتوب و انتشارات نقطه منتشر شده است . ( 2 ) . مقايسه فرمائيد با گوهر مراد مقصد دوم از خاتمه در ذكر طريقهء محققين از علماى شريعت كه مراد از صوفيه و عرفا ايشانند خواه مسمّى باشند به اين اسم خواه نه ، ص 686 به بعد .