ظاهر و هويدا مىگردد . و در دار الايمان ايران روزگارى را به عزّت و حرمت و احتشام گذرانيد و در خدمت شاه سلطان حسين ، و شاه طهماسب به جلالت قدر ممتاز ، و چون قرهء باصره با اعزاز بود . در ايّام تسلّط افاغنه به آن كشور ، و سلطنت نادر شاه افشار ، و ويران شدن خاندان معدلت شعار ، از فرط علوّ همّت و پاس حقوق آن دولت ، و اطّلاع بر حقوق صفويّه بر سلاطين بابريه و عدم اطّلاع بر رسوم و عادات مردم هندوستان به قصد استمداد از محمّد شاه وارد اين كشور گرديد . چون به شاه جهان‌آباد رسيد و از اوضاع و اطوار پادشاه و گرفتارى وى به دست امرا مطّلع شد ، به غايت پشيمان و نادم شد . و لكن از سطوت نادر شاه قدرت بر معاودت نداشت . . . » . و إله داغستانى ( 1124 - 1165 ه ) شاعر معروف دربارهء او مىنويسد . حضرت شيخ در بعضى علوم مهارت تام دارد ! و خطوط را شيرين مىنويسد . در حسن تقرير و صفاى تحرير يگانهء عصر و در سخنورى فسانهء دهر است . الحق امروز سخندانى مثل او در روى زمين وجود ندارد ، و پايهء سخن را به جايى رسانيده شهباز انديشه در تصور رفعتش پر مىريزد ، و جامع انواع طرز سخن و حاوى اقسام روشن اين فن در عهد خود ، او است « 1 » . مولوى محمد على كشميرى در نجوم السماء مىگويد : از فضلاى با وقار و نوادر روزگار بود » « 2 » . علامه شيخ آقا بزرگ تهرانى در مصفى المقال : . . . دانشمند متبحر ماهر ، جامع در فنون علم و مصنّف در كليهء فنون علمى ، صاحب تصانيف فراوان « 3 » . مير عبد اللطيف شوشترى ( م 1220 ) در تحفة العالم در يك جا كه از سفر خود به

--> ( 1 ) . تذكرهء رياض الشعرا ، نسخهء خطى كتابخانه ملى : جلد چهارم ص 24 ب / 1531 ( 2 ) . نجوم السماء ( 3 ) . مصفى المقال