شاهان صفوى ، و ديدن نقاط قوت و ضعف‌ها ، صراحت لهجه ، زبان صدق گويا ، قلم و بيان شيوا و رسا و در اختيار داشتن كتابخانهء غنى و بهره‌گيرى از همهء آنها در آثار خود ، شخصيتى ممتاز به حزين بخشيده و وى را در شمار دانشمندان روشن‌انديش و ژرف‌نگر قرار داده است . حزين در نگاه تذكره‌نويسان و تراجم‌نگاران على ابراهيم خليل خان بنارسى مىنويسد : « حزين تخلّص ، اسم سامى آن نقاوهء علماى اعلام ، و اصدق اذكياى عالى مقام شيخ محمد على جيلانى است . . . خامهء كوته زبان را چه يارا كه به شرح برخى از فضائل نامتناهى او تواند پرداخت ، و زبان بيان را چه مجال كه از رفعت‌ستايى عرش كمال او سخنى كرسىنشين تواند ساخت ، بسى وسايل جليله در هر فن از مآثر ذهن وقّاد و طبع نقّادش بر صفحهء روزگار به يادگار و ديوان رفيع بنيان او كه بحرى است لبالب از لئالى آبدار ، كحل الجواهر بصاير فصحاى بلاغت شعار است ، صاحب‌نظران دانند كه كلامش به غايت درد و سوز نمكساى داغ سينه‌ريشان و شوربخش دماغ دردكيشان است « 1 » . عالم شهير ، فقيه اصولى ، رياضيدان ، فيلسوف و عارف و شاعر آقا احمد بن محمد على بهبهانى ( م 1242 ) در مرآت الاحوال جهان‌نما ج 1 ص 462 به شرح حال ايشان اشاره كرده از جمله مىنويسد : « از تذكرهء آن مرحوم كه در مجمل از احوال خود نوشته است معلوم مىشود كه به مرتبهء عليّهء عاليهء اجتهاد رسيده ، و به شرف اجازهء جمعى از علماء اعلام مشرّف شده » . . . . مراتب فضيلت و علمش ، و نهايت فصاحت و بلاغت و متانت و حلاوت كلامش از مطالعهء آنها [ آثار قلمى او ] بر هنرمندان و علماى بىمرض ، و فضلاى خالى از غرض

--> ( 1 ) . تذكرهء خلاصة الكرام / 386