أَوْلِياءَ « 1 » يعنى : اخذ مىكند آنانى را كه اخذ كرده‌اند دين شما را مسخرگى و بازى از آنانى كه داده شده‌اند كتاب پيش از شما و كفار را دوستان . وجه دلالت آنكه ارادهء اولى به تصرف از اولياء در اين آيه در نهايت بعد است . جواب مىگوييم كه : ممكن است كه اين اشاره به وجه ديگر باشد از براى حكم اول كه نهى از اخذ يهود و نصاراى اوليا باشد به عدم مناسبت اتخاذ اهل كتاب كه دين شما را هزو و لعب اخذ كرده‌اند محبّان يا ناصران با حكم ديگر كه جريان همين حكم است در كفار كه مراد از كفار در اين موضع غير اهل كتاب است به قرينهء ذكرش با اهل كتاب . پس ظاهر شد كه هيچ يك از آيهء سابقه و دو آيهء لاحقتين ابا ندارد از حمل كردن ولى در آيه به معنى اولى . و با اين مىگوييم كه : به تقدير حمل ولى بر محب يا ناصر ممكن است كه گفته شود كه : مراد از ولايت محبت و نصرت مطلقه نيست بلكه مراد از آن محبّت كامله است كه آن محبت در شأن اللّه تعالى به معنى كيفيت است كه در متعارف آن را محبت مىگويند ، چه آن در شأن اللّه تعالى احتمال ندارد بلكه به اعتبار اثر عرفى كه آن اسباب معرفت و اطاعت دادن و الطاف شايسته و بيان مناسب كردن بىغايتى كه به او عايد شود و در شأن رسول او و اولى الأمر يا به اعتبار اثر است كه آن بيان لايق و معاونت مناسبه است در امور نافعه بىطلب اجر از رعيت يا محبتى كامله كه مستلزم اثر باشد يا هر دو . بنابر همهء تقديرات حصرى كه از آيه ظاهر مىشود مناسب است .

--> ( 1 ) . مائده ( 5 ) : 57 .