نيست از ديدگاه عارف توحيد حقيقى آنست : كه تمام افعال را فانى در فعل حق و تمام صفات را فانى در صفات حق و تمام ذوات را فانى در ذات حق ببينى و جز ذات حق چيزى نبينى . بارى از اين وادى بيرون رويم چرا كه اين وادى ، وادى مردان حق و انسانهاى سربدارى همچون حلاج‌ها است و عرصهء سيمرغ عشق است و ما را از آن بهره‌اى نيست در پايان سخن را به اين دعا ختم مىكنم كه : يا من ارى ابراهيم ملكوت السموات و الأرضين ارنا ملكوت كل شيء . « آمين » . و امّا علم : به اعتراف دانشمندان نامى جهان معلومات بشر در قبال مجهولاتش بسان قطره در برابر اقيانوسهاى بىكرانه است و بقول انشتين : معلومات من مانند اين چند پله نردبان است و بقول روايات : تمام علم 27 حرف است كه تا زمان ظهور امام عصر ( عجل اللّه فرجه الشريف ) تنها دو حرف آن بر بشر روشن مىگردد و تمام علم در زمان حكومت آن حضرت ( عج اللّه فرجه الشريف ) خود را نشان خواهد داد ولى به همين مقدار كه بشر امروز توانسته پرده از اسرار عالم بردارد و هزار نكته باريكتر ز مو به ارمغان بياورد همگى معترفند به اينكه در هستى نظام و تشكيلات محير العقولى در كار است و هر چيزى بجاى خويش نيكو است و معترفند باينكه : جهان همانند كتابى است كه از سوى دانشمندى آگاه تدوين يافته و در هر باب و فصلى مطالب بخصوصى با چينش خاصى برشتهء تحرير در آمده ، كافى است سرى به علم طب و روانشناسى با همهء شعبه‌هايش بزنيم و با عجائب به كار گرفته شده در تن و جان بشر آشنا شويم ، كافى است گذرى بر جهان جانداران ديگر نموده و با زندگى اسرارآميز مورچگان و زنبورهاى عسل و . . . آشنا شويم . كافى است سرى به جهان نباتات از درخت و سبزه و گل و گياه بزنيم و با دهها و صدها خواصى كه در هر كدام هست آشنا شويم ، كافى است سرى به