جمادات زده و با انواع و اقسام معادنى كه ذات حق و دست قدرت الهى در شكم طبيعت بوديعت نهاده آشنا شويم ، كافى است سرى به عوالم ما فوق زده و با گردش ماه و خورشيد و ساير ستارگان و كهكشانها آشنا شويم كه ميليونها سال است در مدار خاص خويش در گردشند و بقول قرآن : وَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ يعنى همه در مدار معين خود شناورند ، آنگاه تصديق خواهيم كرد كه چه هماهنگى عجيب و غريبى در سراسر گيتى حاكم است . و عقل و منطق مىگويد : در هر مؤسسه و مجتمع و كشورى و . . . كه نظام و تشكيلات باشد ناظمى دانا و توانا هم هست و محال است كه اين مجموعهء موزون و متعادل تصادفى باشد بعنوان مثال : فرض كنيد اين شعر سعدى كه مىگويد : برگ درختان سبز در نظر هوشيار * هر ورقش دفترى است معرفت كردگار كه 47 حرف است اگر روى تخته سياهى با همين ترتيب نوشته شده باشد آيا انسان عاقل باور مىكند كه تصادفا و بدون جهت اين حروف كنار هم نشسته‌اند و شعرى پرمعنا آفريده‌اند ؟ . هرگز ، پس در يك بيت شعر احتمال تصادف صفر است تا چه رسد به يك قصيدهء بلند و تا چه رسد به يك كتاب بزرگ عرفانى و تا چه رسد به يك كتابخانه و تا چه رسد به كل كتابخانه‌هاى دنيا و تا چه رسد به كتاب تكوين كه كلمات الهى بر اين صفحهء هستى نقش بسته و تدوين شده و بقول قرآن : قُلْ لَوْ كانَ الْبَحْرُ مِداداً لِكَلِماتِ رَبِّي لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ كَلِماتُ رَبِّي كه در اين مجموعه احتمال تصادف اصلا معقول نيست . پس خلاصهء روش علمى را هم دانستيم . در خاتمه سخنى از هرشل نقل مىكنيم از كتاب پنجگام : هر اندازه دائره علم وسيعتر مىگردد براهين دندان‌شكن و قويترى