العلامة الحلي ( شارح ومترجم : على محمدى )

62

شرح كشف المراد ( فارسى )

اصل برهان حدوث : عالم [ يعنى مجموع ما سوى اللّه از سماوات و ارضين و ما فيهن و ما بينهن ] حادث است « صغرى » و هر حادثى احتياج به محدث و ايجادكننده دارد « كبرى » پس عالم محتاج به محدث است « نتيجه » . اثبات صغرى : حدوث عالم از امورى است كه هم از قرآن [ آياتى كه تعبير به خلق و خالق و . . . دارد ] به خوبى استفاده مىشود و هم از روايات بنحو احسن استفاده مىشود و در اصول كافى بابى تحت عنوان اثبات حدوث العالم آمده و هم از علم جديد مىتوان مدد گرفت كه سابقا از قول مرحوم مغنيه ذكر كرديم كه دانشمندان عمر جهان را به پنج بيليون سال پيش تخمين زده‌اند و هم از طريق فلسفى مىتوان اين معنا را اثبات نمود بر اساس حركت جوهرى و وجود تغيير و تحول در سراسر عالم كه اين را نيز در بيان اصول برهان حدوث آورديم است و هم از طريق علم كلام مىتوان به اين نتيجه رسيد كه غرض اصلى ما همين است و اين را نيز سابقا از زبان مرحوم علامه در نهاية الحكمة آورديم و تكرار نمىكنيم . اثبات كبرى : اينكه هر پديده‌اى كه نبود سپس تحقق يافت نياز به محدث و بوجودآورنده دارد از بديهيات است و نيازى به استدلال نيست زيرا كه از دو حال خارج نيست : 1 - يا خود به خود و تصادفا بوجود آمده . 2 - و يا دست آفريدگارى در كار است . احتمال اوّل را هيچ عاقلى نمىپذيرد آن هم در مجموعه‌اى كه سراسر آن نظم و هماهنگى است و بقول دانشمندان جهان همانند كتاب و دائرة المعارفى