العلامة الحلي ( شارح ومترجم : على محمدى )

63

شرح كشف المراد ( فارسى )

است كه از آغاز تا به انجام يك هدف را تعقيب مىكند بنابراين احتمال ثانى معين مىشود كه محدث و خالقى دارد آنگاه نقل كلام مىكنيم به آن محدث و مىگوئيم : آيا خود او حادث است و يا قديم ؟ اگر بفرمائيد : قديم است خواهيم گفت : فثبت المطلوب كه ما يك حقيقت ثابت و قديمى داريم كه اين بيكرانه هستى ناپايدار و حادث به دو متكى است و سلسله جنبان او است و اگر بگوئيد حادث است نقل كلام به آن محدث حادث مىكنيم و مىگوئيم : قانون امور حادث آنست كه كل حادث محتاج الى محدث پس محدث اين امر حادث كيست ؟ و چيست ؟ اگر بگوئيد : محدث اين حادث دوم همان حادث اول است خواهيم گفت : هذا دور و الدور باطل ، و اگر بفرمائيد محدث آن ، موجود ثالثى است نقل كلام به او نموده و همان سؤال را تكرار مىكنيم آنگاه يا دور لازم مىآيد و يا تسلسل و هر دو باطلند پس بناچار بايد بپذيريم كه محدث اين حوادث حقيقتى قديم و پايدار و ابدى و جاودانه است كه هيچ‌كدام از خصائص ممكنات را ندارد . مرحوم علامه رحمه اللّه مىفرمايد : چون اين برهان حدوث به برهان امكان و وجوب برمىگردد و در هر دو از راه ابطال دور و تسلسل به نتيجه مىرسيم و لذا نيازى به ذكر آن نديديم [ البته ما توضيح داديم ] .