العلامة الحلي ( شارح ومترجم : على محمدى )
548
شرح كشف المراد ( فارسى )
در آنها سخن از خلود رفته و دانشمندان كلام برخى مىگويند : علم ما به دوام ثواب و عقاب عقلى است به همان سه دليل مذكور و برخى بر آنند كه اين علم فقط و فقط سمعى است يعنى چون از زبان معصوم و قرآن شنيدهايم مىپذيريم . مطلب دوازدهم : ثواب بايد خالص باشد از شوائب يعنى نبايد آميخته با چيزى كه غمانگيز باشد بدليل اينكه گاهى عوض دنيوى و يا تفضل الهى ممكن است خالص باشند پس اگر ثواب خالص نباشد لازمهاش آنست كه ثواب از آن دو پائينتر باشد و اللازم باطل بالاجماع چون اجماع قائم است كه ثواب از عوض بايد بالاتر و بهتر باشد و نيز عقاب هم بايد خالص از شوائب باشد يعنى نبايد آميخته با لذت باشد بدليل اينكه عقاب هر چه خالصتر باشد موجب مىشود كه بشر بيشتر از آن بگريزد پس خالص بودن عقاب لطف است و لطف واجب است فالخلوص واجب . مطلب سيزدهم : پس از اينكه در مطلب قبلى مدعى شدند كه ثواب و عقاب بايد خالى از شوائب باشد اينك اشكالى بر مصنف وارد مىشود كه در مطلب سيزدهم جواب مىدهند اصل اشكال اينست كه : اوّلا بدون ترديد اهل بهشت همه داراى يك مقام و درجه نيستند بلكه متفاوتند آنگاه آنكه رتبهاش مادون است وقتى ما فوق را مىبيند غمگين مىگردد كه چرا در مرتبه و مقام او نيست و چرا آن جديت لازم را در دنيا در عبادات نكرده است پس ثواب خالى از شوائب نيست و ثانيا بر همه بهشتيان لازم است كه در برابر نعمتهاى خداوند شكرگزار باشند و در اين شكرگذارى مشقت و سختى وجود دارد پس ثواب خالى از غم و سختى نيست و ثالثا در بهشت هم بر همهء اهل بهشت واجب است كه قبائح و معاصى الهيه را ترك كنند كه خود اين باز داراى مشقت است