اين استحقاق مؤثر است . و نيز اگر كسى عملى را براى وجوب و ندب يا وجه وجوب و ندب انجام دهد و آن وجه منفعتى باشد عاجل كه زود به مكلف برسد مانع از استحقاق ثواب نيست فى المثل عبادت كند براى اداء دين و دين او ادا شود مانع از ثواب نيست پس شرط نيست در ثواب نبودن نفع عاجل بلكه اگر مكلف عمل را لوجوبه و ندبه يا لوجههما انجام داد و لو نفع عاجل هم ببرد مانع از ثواب نخواهد بود . مطلب نهم : بلا اشكال ثواب و عقاب در اسلام هست ولى آيا راه ثبوت آنها تنها شرع است يا عقل ؟ اشاعره بر آنند كه راه ثبوت آن تنها از راه شرع است كه خدا و رسول بگويند معتزله دو دسته شده‌اند : 1 - گروهى مىگويند : ثواب فقط سمعى است زيرا كه در مقابل اينهمه نعمتها طاعات ما چيزى نيست و قابل ندارد تا مستحق ثواب شويم ولى عقاب هم عقلى و هم سمعى است . 2 - گروه ديگر مىگويند ثواب هم مثل عقاب هم از راه عقل و هم نقل قابل اثبات است ، و دانشمندان اماميه بر آنند كه : وجوب ثواب عقلى است و اين را در مباحث عدل الهى به اثبات رسانديم و امّا نسبت به عقاب گرچه عذاب نمودن مشتمل بر لطف است ولى يقين به وقوع عذاب در مورد غير كافر نداريم بلكه مرتكب كبيره تنها مستحق عقاب است و شايد خداوند او را ببخشايد . مطلب دهم : هر يك از ثواب و عقاب صفات و خصوصياتى دارند كه در اينجا ضمن مسأله ششم عنوان شده ولى ما بدنبال مطالب مسأله پنجم عنوان