به استدلال و مهمترين آن مبانى عبارتند از : مبانى برهان : 1 - ابطال نظريه سوفسطائيان يعنى منكرين واقعيات خارجى و ايده‌آليستها يعنى ذهن‌گرايان در برابر رئاليستها يعنى واقع‌گرايان . 2 - ابطال عقيده سپتىسيسمها يعنى شكاكان و لا ادريون . 3 - استحالهء اجتماع و ارتفاع نقيضين . 4 - ابطال دور باقسامه . 5 - ابطال تسلسل از راههاى گوناگون . 6 - ويژگيهاى واجب الوجود لذاته . 7 - خصائص ممكن الوجود لذاته . از مجموعه اين مبانى مبناى اوّل و دوّم را از كتب مفصله بايد جستجو كرد از قبيل اصول فلسفه و روش رئاليسم ج 1 و انديشه‌هاى بنيادين اسلامى و بينش دينى مدارس و . . . و از طرح اين بحثهاى جالب ولى دامنه دار در اين شرح معذوريم چون از مقصد مىمانيم و غرض دادن سر نخى است . و امّا اصل سوّم : در اين زمينه مباحثى مطرح است : 1 - قانون كلّى نقيض كل شيء رفعه 2 - تعريف تناقض 3 - شرائط تناقض 4 - اهميت اين قانون در علوم ، از اين مباحث سه بحث اوّل به منطق مربوط است و خلاصه‌اى از بحث چهارم را مىآوريم : دانشمندان متافيزيك از ساليان دور و حتى قبل از ميلاد مسأله استحالهء اجتماع نقيضين را مبدء المبادى تصديقات قرار داده و مدّعى هستند كه : همانطورى كه در سلسلهء معلومات تصورى يك سلسله تصورات بديهى داريم از قبيل مفهوم وجود - شيء - عدم و . . . كه مبدء