العلامة الحلي ( شارح ومترجم : على محمدى )
284
شرح كشف المراد ( فارسى )
بسربرند و كافران به كيفر رسند . بيان بطلان لازم : از مسلمات است كه روزى مؤمنان به پاداش اعمال خويش خواهند رسيد و اين جزء ضروريات دين اسلام است پس ملزوم هم باطل است . اعتراض : چه اشكالى دارد كه كسى بگويد : تكليف و ثواب همزمان هستند يعنى هر كارى كه انسان انجام مىدهد بلافاصله ثواب يا عقاب آن را در كفش مىگذارند ؟ . جواب : اين پندار مستلزم قول به الجاء و اضطرار است و با هدف خلقت كه بر آزادى و اختيار بشر در طى مدارج كمال مبتنى شده سازگار نيست عقل حكم مىكند به اينكه بايد ثواب و عقاب متأخر باشد تا هر كسى آزادانه بر خر مراد سوار شده و هر گونه خواست بتازد تا خوبان و بدان از همديگر ممتاز شوند ، اگر بنا بود هر كسى كار خيرى كرد بلافاصله پاداش آن را در كفش بگذارند و هر كسى كار زشتى نمود بلا فاصله مجازات شود و يا از پيش دست او بخشكد و نتواند كار بدى انجام دهد خوب كاملا طبيعى بود كه همگان به سمت خيرات رفته از شرور اجتناب مىكردند آنگاه سره از ناسره شناخته نمىشد سنت الهى بر اينست كه ثواب و عقاب را به تأخير اندازد تا گروهى كه سوداى دنيا دارند و نقد را به نسيهء آخرت نمىدهند در دنيا خود را نشان دهند و بقول قرآن : لِيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْ بَيِّنَةٍ وَ يَحْيى مَنْ حَيَّ عَنْ بَيِّنَةٍ . و بقول شاعر : خوش بود گر محك تجربه آيد به ميان * تا سيهروى شود هر كه در او غش باشد اعتراض : در روايات مىخوانيم كه بهشتيان در قيامت و در بهشت شكر