( 4 - خداوند در افعال خود هم غرض دارد و هم ندارد ) چهارمين مسأله در باب عدل الهى پيرامون غرض داشتن خداوند در افعال خود است و در اين رابطه سه سؤال اساسى مطرح است : 1 - آيا اصولا خداوند در افعال خويش داراى غرض هست يا خير ؟ 2 - بر فرض غرض داشتن آيا آن غرض به خود ذات حق رجوع مىكند يا به مخلوقات ؟ 3 - بر فرض رجوع غرض به مخلوقات آيا آن غرض اضرار به غير است و يا نفع‌رسانى ؟ جواب سؤال اوّل : مقدمه : هدف و يا غرض در اصل لغت عبارتست از آن نشانه‌اى كه رامى و تيرانداز مد نظر قرار داده و به سمت آن شليك مىكند و در اصطلاح علماء عبارتست از فوائد بيشمارى كه بر يك عمل مترتب بوده و همانها محرك اصلى فاعل بر انجام فعلند و فاعل اين فعل را براى نيل به آن مقصد انجام مىدهد و باصطلاح فلاسفه علت غائى يك فعل كه هميشه در مقام تصور بر ساير علل تقدم داشته ولى در مقام وقوع خارجى از همهء علل ديگر يعنى فاعلى و مادى و صورى متأخر است با حفظ اين مقدمه مىگوئيم : اشاعره مدّعى هستند كه افعال خداوند معلل به اغراض نيست [ و بقول خواجه عبد اللّه انصارى در جلد دهم تفسير كشف الاسرار و عدة الابرار ص 627 ذيل سورهء قريش : « باسم من لا غرض له فى افعاله » يعنى بنام خداوندى كه در افعال خود غرض ندارد ] و دليلشان آنست كه : ما انسانها كه كارى را براى رسيدن به مقصدى انجام مىدهيم بدليل