شرطى چند ، كه بعضى راجع است به نفس تكليف ، و بعضى به فعل مكلّف به ، و بعضى به مكلّف ، و بعضى به مكلّف . امّا آنچه راجع است به نفس تكليف ، آن است كه تكليف مقدّم باشد بر زمان فعل ، تا مكلّف مهيّاى فعل تواند شد . و امّا آنچه راجع به نفس فعل است ، امكان فعل است . چه تكليف محال قبيح است عقلا و آنچه راجع است به مكلّف ، علم اوست به حسن و قبح افعال تا امر به فعل قبيح و نهى از فعل حسن نكند . و به قدر جزاى هر فعل ، تا در ثواب نقص ، و در عقاب ازدياد واقع نشود . و آنچه راجع است به مكلّف ، قدرت اوست بر فعل و علم او به امكان تحصيل علم به كيفيّت فعل ، چه تكليف عاجز از فعل يا عاجز از علم به كيفيت فعل ، قبيح است عقلا .