موجود باشد . امّا ممكن الوجود موجود است . نتيجه دهد كه پس واجب الوجود موجود است . و بعبارت ديگر ، اگر واجب موجود نباشد ، بنابر بطلان دور و تسلسل ، ممكن الوجود موجود نباشد . امّا ممكن الوجود موجود است . نتيجه دهد كه پس واجب الوجود موجود است . تقرير ديگر : بنابر موجود بودن ممكن ، هرگاه دور و تسلسل باطل باشد واجب الوجود موجود باشد . امّا دور و تسلسل باطل است . نتيجه دهد كه پس واجب الوجود موجود است . و بعبارت ديگر : بنابر وجود ممكن ، اگر واجب الوجود موجود نباشد ، دور يا تسلسل جايز باشد . ليكن دور يا تسلسل هيچ‌كدام جايز نيست . نتيجه دهد كه پس واجب الوجود موجود باشد . و بطريق شكل اوّل از قياس اقترانى مركّب از متصلات گوئيم : هرگاه ممكن موجود باشد ، سلسلهء عللش متناهى باشد لاستحالة التّسلسل . و هرگاه سلسلهء علل ممكن متناهى باشد ، واجب الوجود موجود باشد ، لاستحالة الدور . نتيجه دهد كه هرگاه ممكن موجود باشد واجب الوجود موجود باشد . و بعبارت ديگر هرگاه ممكن محتاج باشد بعلّت ، سلسلهء عللش متناهى باشد و غير راجع در عليّت ، لاستحالة الدور و التّسلسل . و هرگاه علل ممكن متناهى باشد و غير راجع در عليّت ، واجب الوجود موجود باشد . نتيجه دهد كه هرگاه ممكن محتاج باشد به علت ، واجب الوجود موجود باشد . و هو المطلوب . امّا تقرير برهان بطريق دوّم - اعنى طريق غير موقوف ببطلان دور و تسلسل - آن است كه گوئيم : اگر واجب الوجود نباشد هيچ ممكنى موجود نباشد ، خواه دور و تسلسل باطل باشد و خواه نه . چه مجموع ممكنات موجوده ، بر تقدير عدم واجب الوجود ، يا موجود واحد حقيقى علىحده خواهد بود ، به اين معنى كه صورتى يا هيأتى و بالجمله جهت وحدت حقيقيّه قائم باشد در خارج به او ، مانند بيت و سرير . و يا مجموع ممكنات موجوده ، موجود واحد حقيقى علىحده غير كل واحد نخواهد بود به اين معنى كه بر مجموع من حيث المجموع ، جهت وحدت حقيقيّه بحسب خارج قائم نباشند ؛ مانند عشيرهء واحده ، و عسكر واحد ، و صفّ واحد .