مبحث به افكار محى الدين جيلانى مؤسس مذهب قادريه كه از مشايخ قرن پنجم و ششم هجرى است و نيز به منتصر فرمانرواى سلسلهء موحدين در قرن ششم و هفتم هجرى در مغرب اقصى اشاره دارد . همچنين ، وى دلايلى دالّ بر عمر طولانى امام زمان ذكر مىكند ، و در بحثى طولانى به ابطال عقايد اسماعيليه مىپردازد و به سؤالهاى تعليميان پاسخ مىگويد ، و باب دوم را با مبحث كوتاهى راجع به امر به معروف به پايان مىرساند . در اين رساله تسلّط نويسنده بر آرا و عقايد فرق اسلامى بخصوص اسماعيليه به خوبى واضح است ، و از اين نظر متكلمى متبحر به شمار مىآيد . اين رساله تنها نگارشى است كه مؤلف بر خلاف ساير رسالات خود نام خويش را در ابتداى آن ذكر نكرده است . اما شيوهء نگارش آن كه به صورت پرسش و پاسخ است و نيز مباحث فقهى و كلامى كه مطالب آن با ساير رسالات او بسيار شبيه است ، همه دالّ بر اين مىباشد كه رساله ، نگارش ضياء الدين جرجانى است . 2 . رسالهء عقايد دينيّه ؛ اين رساله راجع به اصول دين ( توحيد ، نبوت و معاد ) است . ضياء الدين بر طبق گفتهء خود ، آن را به تقاضاى طالبان دين نوشته است و بر اساس « سؤال و جواب » مىباشد . مطالب آن هم در اثبات حقانيت مذهب اماميه است . وى بناى اين مذهب را بر ايمان ( اقرار قلبى ) و بر اسلام ( اقرار به لسان ) مىداند ، و اقرار به لسان را با كلمات شهادت بر يگانگى خداوند تعالى ، بر نبوت رسول ( ص ) و بر ولايت على ( ع ) قرار مىدهد . همچنين علاوه بر ايمان و اسلام ، به فروع دين اعم از نماز و روزه ، خمس و زكات ، حجّ و جهاد اشاره مىكند ، ولى راجع به آنها توضيحى نمىدهد . ضياء الدين در اين رساله متكلمى متبحّر است و بر علم منطق تسلّط دارد . در اثبات خداوند از برهان علّيت مدد مىطلبد . راجع به صفات خداوند بحثى مفصل دارد كه در ضمن آن ، به عقايد فرقه‌هاى مجبره و اشاعره اشاره مىكند ، و در هر موردى كه لازم باشد از ابطال دور و تسلسل سخن مىگويد .