10 . انديشه‌هاى حكيم حسن لاهيجى ايّام زندگانى ميرزا حسن ( 1045 - 1121 ق ) با حكومت سه تن از سلاطين صفويه مصادف بود بدين ترتيب : شاه عبّاس دوم ( 1052 - 1077 ق ) شاه سليمان اوّل ( 1077 - 1105 ق ) شاه سلطان حسين ( 1105 - 1135 ق ) در اين مدت در ايران رخدادها و وقايع مهمى اتفاق افتاده است . اما آنچه در زندگانى لاهيجى نقش داشت شيخ الاسلامهايى بودند كه در عصر صفوى نمايندهء روحانى حكومت بودند و امور مذهبى را بر عهده داشتند . از مشهورترين شيخ الاسلامهاى دورهء صفوى مولى محمد طاهر شيرازى قمى مىباشد . او مخالفت شديدى با عرفان و فلسفه داشت و با علماى بزرگ عصر خويش نظير ملا محمد تقى مجلسى و ملا عبد الرزاق لاهيجى و فيض كاشانى درگير شد و رسائلى در رد آنان نگاشت . « 1 » البته با توجه به نفوذ و مقامى كه اين عده در اجتماع داشتند ، مخالفتهاى ملا طاهر نتوانست عرصه را بر آنان تنگ نمايد و لذا مىبينيم كه ملا محمد تقى مجلسى ردّيه‌اى بر افكار وى نگاشته است . « 2 » اما بعد از درگذشت مجلسى در ( 1070 ق ) و عبد الرزاق در ( 1072 ق ) عرصه براى جانشينانشان تنگ گرديد . به طورى كه ملا محمد باقر مجلسى فرزند ملا محمد تقى مجبور شد كه جانب ملا طاهر را بگيرد و ارتباط پدرش را با عرفان نفى نمايد . ميرزا حسن نيز كه جانشين افكار پدرش بود درگير اين مبارزه بود . چنانچه پيشتر گفتيم او اغلب آثار فلسفى خود ، بلكه همه را قبل از سال 1070 ق نوشته است ، يعنى در زمانى كه پدرش در قيد حيات بوده و او در تحت حمايت پدرش مىزيسته

--> ( 1 ) . روضات الجنات ، ج 4 ، ص 143 ؛ دين و سياست در دورهء صفوى ، ص 241 - 267 . ( 2 ) . همان